▶ Πυλώνας ΙΙΙ — Πολυφωνία & Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης
Έγγραφο
SWD(2026) 908 final
Υποσημειώσεις Πυλώνα ΙΙΙ
[112] – [149]
Σύσταση 2026
Rec.3 (SLAPPs)

ΕΣΡ — Ρυθμιστική Αρχή ΜΜΕ

Η ενίσχυση της χρηματοδότησης, του προσωπικού και του εποπτικού ρόλου της ρυθμιστικής αρχής των μέσων μαζικής επικοινωνίας συνεχίζεται, μεταξύ άλλων μέσω νέας νομοθεσίας, με παράλληλη προσαρμογή στις νέες αρμοδιότητες της ρυθμιστικής αρχής. Θεσπίστηκε νέος νόμος που ενισχύει περαιτέρω την εντολή και τους πόρους του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), με σκοπό την ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή πράξη για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης (EMFA).[112] Επιπλέον, τον Ιούνιο του 2026 εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο νέος νόμος για την αδειοδότηση της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης ελεύθερης λήψης με περιφερειακή εμβέλεια, ο οποίος αποσκοπεί επίσης στην αύξηση των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων της εθνικής ρυθμιστικής αρχής. Ένα παρόμοιο σχέδιο για την αδειοδότηση των ραδιοφωνικών σταθμών πρόκειται να ακολουθήσει τους επόμενους μήνες και θεωρείται θετική εξέλιξη για τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης και την ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρο τον τομέα των μέσων ενημέρωσης.[113] Ενώ υπάρχουν ακόμη κάποιες κενές θέσεις, το 2025, νέοι υπάλληλοι με διάφορα προφίλ εντάχθηκαν στο ΕΣΡ.[114] Εν τω μεταξύ, το ΕΣΡ συνεχίζει την εσωτερική του αναδιοργάνωση για να συμπεριλάβει νέες αρμοδιότητες[115] και σημειώνει τη σημασία της επιτυχούς προσαρμογής των ρυθμιστικών δραστηριοτήτων του στην αυξανόμενη ψηφιοποίηση της αγοράς οπτικοακουστικών μέσων.[116] Πριν από τη θέσπιση μέτρων το 2026, το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας (MPM) διατήρησε την προηγούμενη αξιολόγησή του σχετικά με την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα της αρχής για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας ως υψηλού κινδύνου.[117]

Αυτορρύθμιση — Ελληνικό Συμβούλιο Μέσων Ενημέρωσης

Για πρώτη φορά, ο νόμος προβλέπει έναν αυτορρυθμιζόμενο φορέα για τον τομέα των μέσων ενημέρωσης. Με σκοπό την ευθυγράμμιση με την EMFA, ένας νέος νόμος προβλέπει τη σύσταση του Ελληνικού Συμβουλίου Μέσων Ενημέρωσης, ενός ανεξάρτητου αυτορρυθμιζόμενου φορέα, με τη συμμετοχή δημοσιογράφων, ιδιοκτητών μέσων ενημέρωσης, ακαδημαϊκών και της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και του κράτους, παρέχοντας νομική αναγνώριση και θεσμικό χώρο σύμφωνα με την αρχή της αυτορρύθμισης.[118] Παρέχεται επίσης ετήσια οικονομική ενίσχυση σε αυτή τη δομή, η οποία θα καθοριστεί με επικείμενη υπουργική απόφαση. Το Συμβούλιο αποσκοπεί στην προώθηση του δημόσιου διαλόγου για θέματα που αφορούν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και στην ενίσχυση της πολυφωνίας και της συντακτικής ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης. Τα ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την εξέλιξη αυτή και τον δυνητικό αντίκτυπό της, καθώς και για την αντιμετώπιση ζητημάτων διαφάνειας, αξιοπιστίας και ακρίβειας στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, καθώς και για την παροχή ενός φόρουμ ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης και των ενώσεων δημοσιογράφων.[119] Επιπλέον, το 2025 η κυβέρνηση δρομολόγησε μέτρα χρηματοδοτικής στήριξης, ιδίως προς τα τοπικά και περιφερειακά μέσα ενημέρωσης, και εφαρμόζεται μακροπρόθεσμο σχέδιο κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη της ψηφιακής διαμετακόμισης του τομέα.[120]

Δημόσια ΜΜΕ (ΕΡΤ)

Ένας νέος νόμος εκσυγχρονίζει και ενισχύει τη διακυβέρνηση των δημόσιων μέσων μαζικής επικοινωνίας, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την πολιτική ανεξαρτησία. Ένας πρόσφατα εγκριθείς νόμος περιλαμβάνει οργανωτικές αλλαγές στη διοίκηση και κίνητρα απόδοσης για το προσωπικό της Ελληνικής Ραδιοτηλεόρασης (ΕΡΤ), με σκοπό την ευθυγράμμιση με την EMFA. Επίσης, ορίζει προθεσμία τριών μηνών για την υποβολή της ετήσιας έκθεσης της ΕΡΤ σχετικά με τη χρήση των χρηματοδοτικών πόρων.[121] Ωστόσο, τα ενδιαφερόμενα μέρη εξακολουθούν να αναφέρουν ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων μαζικής επικοινωνίας, ιδίως ενόψει της μείωσης του πολιτικού ή ερευνητικού περιεχομένου του δημόσιου συμφέροντος και των περιστατικών απόλυσης προσωπικού ή διακοπής προγραμματισμού, που επιδεινώνονται από επισφαλείς συνθήκες εργασίας.[122] Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά τα περιθώρια διορισμών βάσει πολιτικών κριτηρίων και το γεγονός ότι η ΕΡΤ εξακολουθεί να τελεί υπό την εποπτεία της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Μέσων Ενημέρωσης, η οποία τελεί υπό την ευθύνη του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ και του κυβερνητικού εκπροσώπου.[123] Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η εποπτεία περιορίζεται σε θεσμικά και διοικητικά θέματα.[124] Το MPM διατήρησε την προηγούμενη βαθμολογία κινδύνου υψηλού κινδύνου όσον αφορά την ανεξαρτησία των μέσων παροχής δημόσιας υπηρεσίας.[125]

Κρατική Διαφήμιση & Χρηματοδότηση ΜΜΕ

Η διαφάνεια της κρατικής διαφήμισης βελτιώνεται περαιτέρω με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας και σχεδιάζονται ή έχουν εγκριθεί μέτρα χρηματοδότησης για τη στήριξη του τομέα των μέσων ενημέρωσης. Με σκοπό την ευθυγράμμιση με την EMFA και επιπλέον του υφιστάμενου νομικού πλαισίου[126] που επιτρέπει μόνο στα μέσα ενημέρωσης που εμφανίζονται στο μητρώο έντυπων μέσων ενημέρωσης (MET) και στο μητρώο ηλεκτρονικού τύπου (MHT) να είναι επιλέξιμα για κρατική διαφήμιση, ένας νέος νόμος απαιτεί πλέον από όλους τους φορείς του δημόσιου τομέα να δημοσιοποιούν τις δαπάνες που διατίθενται για την κρατική διαφήμιση, καθώς και τη δημοσίευση ετήσιας έκθεσης σχετικά με την κατανομή των κρατικών διαφημιστικών δαπανών από τον εθνικό κανονισμό για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας.[127] Το δημόσιο σύστημα «e-Pasithea» παρέχει πλήρη πρόσβαση του κοινού σε πραγματικό χρόνο σε κάθε στοιχείο της κρατικής διαφημιστικής δαπάνης και οι υποχρεώσεις δημοσίευσης επεκτείνονται στον διαφημιστικό σχεδιασμό για δημόσιους φορείς καθώς και σε όλα τα ποσά που εισπράττονται σε κρατική διαφήμιση από τα μέσα ενημέρωσης.[128] Επιπλέον, ο εγκριθείς νέος νόμος για την αδειοδότηση της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης ελεύθερης πρόσβασης με περιφερειακή εμβέλεια προβλέπει επίσης διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια όσον αφορά την επιλεξιμότητα για κρατική διαφήμιση, συμπεριλαμβανομένων των ορίων συγκέντρωσης των μέσων ενημέρωσης.[129] Η ίδια νομοθετική πρωτοβουλία προβλέπει επίσης τη δημιουργία μιας ενοποιημένης εθνικής βάσης δεδομένων για το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων μαζικής επικοινωνίας, η οποία θα ενοποιεί τις πληροφορίες που τηρούνται επί του παρόντος σε χωριστά μητρώα. Ωστόσο, ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη επισημαίνουν ότι η έλλειψη διαφάνειας της κρατικής διαφήμισης και η εξάρτηση ορισμένων μέσων μαζικής επικοινωνίας αποτελούν προβλήματα που εξακολουθούν να επηρεάζουν την πολυφωνία και τη συντακτική ανεξαρτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας, ιδίως κατά τη διάρκεια των προεκλογικών περιόδων.[130] Το MPM 2026 σημειώνει την επικαιροποίηση του νομικού πλαισίου και διατήρησε τη βαθμολογία μεσαίου έως χαμηλού κινδύνου για τον σκοπό αυτό.[131] Εξακολουθεί να επισημαίνει τα υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης των μέσων ενημέρωσης ως πρόβλημα στην Ελλάδα, παρά τα νέα όρια συγκέντρωσης των μέσων ενημέρωσης που προβλέπονται στη νέα νομοθεσία για την αδειοδότηση της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης ελεύθερης λήψης.[132]

Πρόσβαση σε Πληροφορίες

Αρχίζουν να εφαρμόζονται νέες απαιτήσεις σχετικά με το νομικό πλαίσιο για την πρόσβαση σε πληροφορίες, όπως τροποποιήθηκε πέρυσι. Με Υπουργική Απόφαση εισήχθησαν νέες απαιτήσεις σχετικά με την υποβολή μη ανώνυμων αιτήσεων πρόσβασης σε έγγραφα με σκοπό την περαιτέρω τροποποίηση του νομικού πλαισίου μετά την επικαιροποίηση του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, με την οποία διευκρινίστηκε ότι τα έγγραφα μπορούν να ζητηθούν είτε ανώνυμα είτε με ταυτοποίηση από οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, εκτός εάν το έγγραφο περιέχει προσωπική ταυτότητα.[133] Τα ενδιαφερόμενα μέρη θεωρούν ότι οι απαιτήσεις αυτές, ιδίως η πιστοποιημένη ψηφιακή υπογραφή, είναι δυσανάλογες.[134] Επιπλέον, τα ενδιαφερόμενα μέρη εξακολουθούν να αναφέρουν ότι υπάρχει έλλειψη ενημέρωσης από τις δημόσιες αρχές σχετικά με τις ισχύουσες νομικές υποχρεώσεις και το πεδίο εφαρμογής τους. Ενώ η κυβέρνηση δεν διαθέτει ακόμη συγκεντρωτικά δεδομένα σχετικά με τέτοια αιτήματα, ζήτησε από όλους τους σχετικούς δημόσιους φορείς να συγκεντρώσουν τέτοια δεδομένα έως τις αρχές Ιουλίου 2026.[135] Το MPM 2026 σημειώνει ότι «το δικαίωμα στην πληροφόρηση προστατεύεται νομικά, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις όσον αφορά την εξισορρόπηση της διαφάνειας με ζητήματα απορρήτου και ασφάλειας, ιδίως στο ψηφιακό περιβάλλον».[136]

Ασφάλεια Δημοσιογράφων

Όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία, καταρτίζεται εθνικό σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση των απειλών κατά της ασφάλειας των δημοσιογράφων. Ένας πρόσφατα εγκριθείς νόμος θεσπίζει νέες αρμοδιότητες για την ειδική ομάδα για την ασφάλεια των δημοσιογράφων σχετικά με την προστασία, την ασφάλεια και την ενδυνάμωση των δημοσιογράφων και των επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης και επιβάλλει την έγκριση εθνικού σχεδίου δράσης για την ασφάλεια των δημοσιογράφων, του οποίου η δημόσια διαβούλευση ξεκίνησε στις 24 Ιουνίου 2026.[137] Το προσχέδιο του σχεδίου δράσης, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος υπό συζήτηση ενόψει της έγκρισής του τον Σεπτέμβριο του 2026, αποσκοπεί στην ολιστική αντιμετώπιση των απειλών κατά της ασφάλειας των δημοσιογράφων, ενισχύοντας την προστασία τους στο πεδίο. Αποσκοπεί επίσης στην ενίσχυση της θεσμικής αντιμετώπισης τέτοιων απειλών μέσω της καταγραφής περιστατικών, της ανάπτυξης μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης και υποστήριξης, της υλοποίησης εκπαιδευτικών δράσεων και της προώθησης της διατομεακής συνεργασίας και του συντονισμού με τους μηχανισμούς και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Το 2025 εισήχθη νέο μάθημα για την ελευθερία της έκφρασης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων στο πρόγραμμα κατάρτισης της Αστυνομικής Ακαδημίας Ελλάδος και συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις σχετικά με την τακτική χρηματοδότηση και τη βιωσιμότητα του Διεθνούς Κέντρου Εκπαίδευσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων και των Επαγγελματιών των ΜΜΕ.[138] Τον Ιούνιο του 2026, η κυβερνητική πλειοψηφία υπέβαλε στο Κοινοβούλιο πρόταση για την κατοχύρωση στο Σύνταγμα της προστασίας των δημοσιογράφων και της συντακτικής ανεξαρτησίας τους.[139] Εντός του Ιουνίου 2026 αναμένεται να υπογραφεί νέα συλλογική σύμβαση εργασίας για τους δημοσιογράφους του δημόσιου τομέα, εισάγοντας πρόσθετες διασφαλίσεις σχετικά με την ασφάλεια των δημοσιογράφων.[140] Έχουν ληφθεί περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών πιέσεων που επηρεάζουν τον τομέα των μέσων ενημέρωσης και τη στήριξη της απασχόλησης, ιδίως ποσό ύψους έως 16,8 εκατ. EUR μέσω του ετήσιου προγράμματος στήριξης του 2026. Το MPM 2026 διατηρεί την προηγούμενη βαθμολογία του στον τομέα «δημοσιογραφικό επάγγελμα, το επίπεδο και η προστασία του» ως υψηλό κίνδυνο.[141] Η πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων καταχώρισε τρεις προειδοποιήσεις μετά τη δημοσίευση της έκθεσης του 2025 για το κράτος δικαίου σχετικά με τη σωματική ακεραιότητα και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.[142] Η πλατφόρμα «Χαρτογράφηση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης» καταχώρισε δώδεκα νέες προειδοποιήσεις[143] μετά τη δημοσίευση της έκθεσης του 2025 για το κράτος δικαίου σχετικά με σωματικές επιθέσεις ή απειλές, νομικό εκφοβισμό και παρεμπόδιση της πρόσβασης. Τα ενδιαφερόμενα μέρη εξακολουθούν να αναφέρουν περιστατικά επιθέσεων και απειλών κατά δημοσιογράφων,[144] καθώς και δυσκολίες πρόσβασης σε βασικούς χώρους, όπως καταυλισμούς μεταναστών, για σκοπούς ερευνητικής δημοσιογραφίας και την απουσία συλλογικής σύμβασης σε ολόκληρο τον τομέα που συμβάλλει στην επισφάλεια των συνθηκών εργασίας και των μισθών.[145]

Καταχρηστικές Αγωγές (SLAPPs)

Έχουν ληφθεί πρόσθετα μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, ιδίως όσον αφορά τις καταχρηστικές αγωγές.[146] Τα ενδιαφερόμενα μέρη ανέφεραν νέες υποθέσεις οι οποίες, κατά την άποψή τους, χαρακτηρίζονται ως στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού και υπογράμμισαν την ανάγκη θέσπισης κατάλληλης νομοθεσίας.[147] Το νομοσχέδιο για τη μεταφορά της οδηγίας κατά των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούλιο του 2026, ενώ η έγκρισή του είχε προγραμματιστεί για τον ίδιο μήνα. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το σχέδιο νόμου προτείνει διαδικαστικές εγγυήσεις για την έγκαιρη απόρριψη καταχρηστικών διαδικασιών τόσο σε διασυνοριακές όσο και σε εγχώριες υποθέσεις.[148] Η Επιτροπή που συστάθηκε για να επεξεργαστεί το σχέδιο νόμου έχει λάβει προτάσεις από εκπροσώπους της ΕΡΤ και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών (ΠΟΕΣΥ). Επιπλέον, ένας νέος νόμος παρέχει κρατική χρηματοδότηση στο Παρατηρητήριο SLAPPs της POESY.[149] Συνολικά, εκτός από τα μέτρα που εγκρίθηκαν τα προηγούμενα έτη, σημειώθηκε κάποια περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή της σύστασης.

← Πυλώνας ΙΙ Πυλώνας ΙV →