Αντίληψη Διαφθοράς
Σύμφωνα με την αντίληψη εμπειρογνωμόνων, πολιτών και στελεχών επιχειρήσεων, το επίπεδο διαφθοράς στον δημόσιο τομέα είναι σχετικά υψηλό. Στον Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας για το 2025, η Ελλάδα βαθμολογείται με 50/100 και κατατάσσεται στην 21η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην 56η θέση παγκοσμίως.[52] Αυτή η αντίληψη ήταν σχετικά σταθερή τα τελευταία πέντε χρόνια.[53] Το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο του 2026 για τη διαφθορά δείχνει ότι το 99 % όσων απάντησαν θεωρούν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα τους (ενωσιακός μέσος όρος: 71 %) και το 68 % όσων απάντησαν αισθάνονται ότι επηρεάζονται προσωπικά από τη διαφθορά στην καθημερινή τους ζωή (ενωσιακός μέσος όρος: 30 %). Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, το 95 % των εταιρειών στην Ελλάδα θεωρούν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη (ενωσιακός μέσος όρος: 65 %) και το 79 % θεωρούν ότι η διαφθορά αποτελεί πρόβλημα κατά την επιχειρηματική δραστηριότητα (ενωσιακός μέσος όρος: 37 %). Επιπλέον, το 23 % όσων απάντησαν θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετές επιτυχείς διώξεις ώστε να αποτρέπονται τα άτομα από πρακτικές διαφθοράς (ενωσιακός μέσος όρος: 38 %), ενώ το 20 % των εταιρειών πιστεύει ότι τα άτομα και οι επιχειρήσεις που συλλαμβάνονται για δωροδοκία ανώτερου υπαλλήλου τιμωρούνται δεόντως (ενωσιακός μέσος όρος: 31 %).[54]
ΕΣΣΚΔ 2022–2025 / 2026–2030
Το εθνικό σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς 2022–2025 εφαρμόστηκε με επιτυχία και ένα νέο σχέδιο βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης. Τον Απρίλιο του 2026 η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) δημοσίευσε την τελική έκθεση υλοποίησης, αναφέροντας ότι πάνω από το 80 % των δράσεων του σχεδίου δράσης υλοποιήθηκαν επιτυχώς,[55] ενώ 18 ημιτελείς ή εν εξελίξει δράσεις μεταφέρθηκαν στο νέο σχέδιο δράσης.[56] Σύμφωνα με την τελική έκθεση, το ΕΣΔΑΔ για την περίοδο 2022–2025 πέτυχε ισχυρή, καλά συντονισμένη πρόοδο με υψηλή εφαρμογή και θεσμικές βελτιώσεις, ιδίως όσον αφορά τους μηχανισμούς ψηφιοποίησης και ελέγχου. Περιστασιακά περιοριζόταν από καθυστερήσεις, περιορισμούς πόρων και αδύναμη συμμετοχή των ενδιαφερομένων.[57] Η δημόσια διαβούλευση σχετικά με το νέο ΕΣΣΚΔ 2026–2030, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026, ολοκληρώθηκε στις 14 Απριλίου 2026.[58] Προβλέπεται να περιλαμβάνει περισσότερες από 180 δράσεις από όλους τους τομείς υψηλού κινδύνου, οι οποίες θα υλοποιηθούν από όλα τα υπουργεία.[59] Ο νέος διοικητής της ΕΑΔ διορίστηκε τον Αύγουστο του 2025 και συνεχίστηκαν οι προσλήψεις επιθεωρητών-ελεγκτών και διοικητικού προσωπικού τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Συνολικά, έχουν πληρωθεί 374 θέσεις (από 364 το 2024) σε σύνολο 503 θέσεων:[60] πρέπει να καλυφθούν 83 επιπλέον θέσεις επιθεωρητών-ελεγκτών. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εξέφρασαν αμφιβολίες για το κατά πόσον η ΕΑΔ είναι επαρκώς στελεχωμένη για να αντιμετωπίσει τον αυξανόμενο φόρτο εργασίας, ο οποίος ανήλθε σε σχεδόν 5.000 εκθέσεις το 2025.[61]
Διώξεις & Ψηφιακό Μητρώο Διαφθοράς
Ενώ ο αριθμός των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαφθοράς υψηλού επιπέδου, παραμένει περιορισμένος, το νομικό πλαίσιο έχει θεσπιστεί και οι κανόνες εφαρμογής οριστικοποιούνται για ένα ψηφιακό μητρώο που θα επιτρέπει την ολοκληρωμένη παρακολούθηση των υποθέσεων διαφθοράς.[62] Οι έρευνες για αδικήματα διαφθοράς από τη Διεύθυνση Οικονομικής Αστυνομίας το 2025 μειώθηκαν ελαφρώς, από 112 υποθέσεις το 2024 σε 105 το 2025.[63] Από τα στοιχεία που προσκόμισε η Εισαγγελία Οικονομικού Εγκλήματος προκύπτει ότι ασκήθηκε δίωξη σε 18 υποθέσεις το 2025 (έναντι 10 το 2024 και 9 το 2023), με τις νέες υποθέσεις να ανέρχονται σε 137 το 2025 (έναντι 133 το 2024 και 144 το 2023).[64] Τέσσερις υποθέσεις δωροδοκίας αλλοδαπών[65] βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση[66] και μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καταδίκη για δωροδοκία αλλοδαπών στην Ελλάδα. Η κοινωνία των πολιτών εξέφρασε ανησυχίες για τον περιορισμένο αριθμό τελεσίδικων αποφάσεων σε περίπλοκες ή υψηλού επιπέδου υποθέσεις διαφθοράς, καθώς και για τη διάρκεια των διαδικασιών.[67] Ενώ έχει θεσπιστεί το νομικό πλαίσιο για το ενοποιημένο μητρώο για την παρακολούθηση των υποθέσεων διαφθοράς,[68] οι εργασίες για το μητρώο συνεχίζονται με σκοπό την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία, η οποία αναμένεται την 1η Ιανουαρίου 2027.[69] Το μητρώο θα λειτουργεί ως ένα ενιαίο πανελλαδικό ψηφιακό σύστημα δομημένων δεδομένων και πληροφοριών για υποθέσεις διαφθοράς που θα καλύπτει όλα τα διαδικαστικά στάδια.[70] Το μητρώο στοχεύει στην εισαγωγή, μεταξύ άλλων, ενός ενοποιημένου μηχανισμού για την ιχνηλασιμότητα των υποθέσεων, την ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο των διαδικαστικών εξελίξεων και τον συστηματικό εντοπισμό καθυστερήσεων, ενισχύοντας έτσι την πληρότητα, τη συνέπεια και τη χρηστικότητα των σχετικών δεδομένων.[71] Οι αρχές αναμένουν ότι το νέο ψηφιακό σύστημα θα τους επιτρέψει να εντοπίζουν υποθέσεις διαφθοράς σε όλα τα διαδικαστικά στάδια, να αντιμετωπίζουν τον κατακερματισμό των δεδομένων που είχε εντοπιστεί προηγουμένως και να ενισχύουν την παρακολούθηση. Η συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, της αστυνομίας και των εθνικών εισαγγελιών παραμένει σε γενικές γραμμές αποτελεσματική. Ο αριθμός των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων αυξήθηκε από επτά το 2023 σε δεκατρείς το 2026.[72] Τον Απρίλιο του 2026, το Κοινοβούλιο ήρε την ασυλία 13 βουλευτών ανταποκρινόμενο σε αιτήματα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, επιτρέποντας στις εισαγγελικές αρχές να συνεχίσουν τις σχετικές υποθέσεις.[73] Συνολικά, ενώ έχει δημιουργηθεί το νομικό πλαίσιο για το ψηφιακό μητρώο υποθέσεων διαφθοράς, δεδομένου ότι ο αριθμός των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων παραμένει χαμηλός, σημειώθηκε περιορισμένη πρόοδος όσον αφορά τη σύσταση αυτή.
Αστυνομία & Ακεραιότητα
Η αστυνομία ενέτεινε τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της διαφθοράς, μεταξύ άλλων και σε εσωτερικό επίπεδο, με την εφαρμογή μέτρων ακεραιότητας και πειθαρχικών διαδικασιών. Η Διεύθυνση Δεοντολογίας και Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία συστάθηκε το 2025, έλαβε σαφέστερη εντολή για τον εσωτερικό έλεγχο και τις πειθαρχικές έρευνες, ενισχύοντας την ανεξαρτησία και τη διαδικαστική σαφήνεια. Το 2025 κινήθηκαν 3.052 πειθαρχικές διαδικασίες, 100 αστυνομικοί τέθηκαν προσωρινά σε διαθεσιμότητα (έναντι 87 το 2024) και 10 απολύθηκαν. Ελήφθησαν 1.579 καταγγελίες σχετικά με αδικήματα διαφθοράς, με αποτέλεσμα 140 συλλήψεις (σε σύγκριση με 1.312 και 187 αντίστοιχα το 2024).[74] Επιπλέον, η νέα Διεύθυνση Καταπολέμησης του Οργανωμένου Εγκλήματος διασφαλίζει μια πιο διεπιστημονική προσέγγιση και αστυνόμευση βάσει εμπιστευτικών πληροφοριών όσον αφορά πολύπλοκες υποθέσεις, οι οποίες συχνά περιλαμβάνουν διαφθορά.[75] Η Διεύθυνση Καταπολέμησης του Οργανωμένου Εγκλήματος προσδιόρισε τη διαφθορά ως βασικό παράγοντα διευκόλυνσης του οργανωμένου εγκλήματος, ιδίως σε τομείς όπως η διακίνηση ναρκωτικών, το λαθρεμπόριο, η απάτη με τα καύσιμα και τον καπνό, τα πλαστά ταξιδιωτικά έγγραφα, η παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, το οικονομικό έγκλημα και η διακίνηση όπλων. Η τεχνολογική βελτίωση, η ψηφιοποίηση, η συνεχής κατάρτιση του προσωπικού και η διεθνής συνεργασία έχουν αναγνωριστεί ως βασικά στοιχεία για την επίλυση υποθέσεων οργανωμένου εγκλήματος και διαφθοράς, οι οποίες γίνονται όλο και πιο περίπλοκες και απαιτούν περισσότερους πόρους.[76]
Δηλώσεις Περιουσιακής Κατάστασης (e-pothen)
Η υποβολή δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης συνεχίζεται, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου ηλεκτρονικού συστήματος, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν καθυστερήσεις στις υποβολές και τις δημοσιεύσεις. Οι δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης πρέπει να υποβάλλονται από διάφορες κατηγορίες υπόχρεων προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των εκλεγμένων αξιωματούχων σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και των συζύγων τους.[77] Το 2025 το νέο ηλεκτρονικό σύστημα «e-pothen» χρησιμοποιήθηκε από σημαντικά περισσότερους χρήστες σε σύγκριση με το 2024[78] και σχεδόν ένα εκατομμύριο υπόχρεοι το χρησιμοποίησαν για την υποβολή των δηλώσεών τους.[79] Η ΕΑΔ υπογραμμίζει τη φιλικότητα προς τον χρήστη του συστήματος, τη βελτιωμένη ακρίβεια των δεδομένων, τη διασταύρωση σε πραγματικό χρόνο με άλλες βάσεις δεδομένων, όπως οι τραπεζικές βάσεις δεδομένων, και την ορθή ανάλυση κινδύνου.[80] Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών σημειώνουν ότι η προθεσμία για την υποβολή δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης παρατάθηκε, όπως και τα προηγούμενα έτη.[81] Η Κοινοβουλευτική Επιτροπή για τη Διερεύνηση της Δήλωσης Περιουσιακών Στοιχείων (CIDA) θεωρεί ότι η καθυστέρηση στις υποβολές προκλήθηκε από την έλλειψη εξοικείωσης με το νέο σύστημα.[82] Υπήρξε επίσης καθυστέρηση στη δημοσίευση των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων[83] κατά επτά μήνες, λόγω της ανάγκης χειροκίνητων διασταυρώσεων, ελέγχων συμμόρφωσης με την προστασία των δεδομένων και αυξημένου όγκου δηλώσεων συζύγων.[84] Όσον αφορά τη γνωστοποίηση δώρων, ενώ τα δώρα προς τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου δημοσιεύονται, τα δώρα προς τα μέλη του Κοινοβουλίου δεν δημοσιοποιούνται σε δημόσια προσβάσιμο μητρώο.[85] Ο κώδικας δεοντολογίας για τους βουλευτές του Κοινοβουλίου δεν έχει ακόμη επικαιροποιηθεί, όπως προβλέπεται στη NACAP.[86]
Ομάδες Συμφερόντων (Lobbying)
Ενώ τα μέτρα εφαρμογής και οι δραστηριότητες ευαισθητοποίησης βρίσκονται σε εξέλιξη, δεν έχουν εισαχθεί νομοθετικές αλλαγές όσον αφορά τον ορισμό των εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων και ο αριθμός των εγγεγραμμένων εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων παραμένει χαμηλός.[87] Η ελληνική κυβέρνηση εργάζεται για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις υποχρεώσεις διαφάνειας και το μητρώο διαφάνειας και την κατάρτιση των μελών της κυβέρνησης, των υφυπουργών και των γενικών και ειδικών γραμματέων των υπουργείων και των γραφείων τους.[88] Από τότε που τέθηκε σε λειτουργία το μητρώο τον Δεκέμβριο του 2022, οι εγγραφές αυξήθηκαν ελαφρώς, από 20 τον Ιούλιο του 2024 σε 35 τον Μάρτιο του 2026. Αυτή τη στιγμή είναι εγγεγραμμένοι 320 θεσμικοί φορείς (εκ των οποίων οι 280 έχουν ενεργή θητεία), έναντι 305 στο τέλος του 2024. Ο στενός ορισμός του εκπροσώπου ομάδων συμφερόντων, ο οποίος δεν καλύπτει τους εσωτερικούς εκπροσώπους συμφερόντων, δεν έχει τροποποιηθεί.[89] Το Υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε την πρόθεση να εξετάσει την έκταση και το βάθος της τροποποίησης του νομοθετικού πεδίου. Για το σκοπό αυτό, θα διοργανώσει εργαστήριο και πρόσκληση υποβολής στοιχείων το φθινόπωρο του 2026.[90] Επιπλέον, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τον χαμηλό αριθμό δηλωμένων συνεδριάσεων και τις ασυνέπειες στην πληροφόρηση μεταξύ θεσμικών φορέων και εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων, καθώς και σχετικά με τη μη υποβολή ετήσιων δηλώσεων από ορισμένους εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων. Δεν έχουν διενεργηθεί έλεγχοι και δεν έχουν επιβληθεί κυρώσεις.[91] Η ετήσια έκθεση της ΕΑΔ για το 2025 σχετικά με τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων που έχουν καταχωριστεί στο Μητρώο Διαφάνειας δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.[92] Συνολικά, δεν έχει δρομολογηθεί νομοθεσία που να διευρύνει τον ορισμό του εκπροσώπου ομάδων συμφερόντων. Ως εκ τούτου, σημειώθηκε περιορισμένη μόνο πρόοδος όσον αφορά τη σύσταση αυτή.
Χρηματοδότηση Πολιτικών Κομμάτων
Τα περισσότερα πολιτικά κόμματα συμμορφώθηκαν με τους κανόνες χρηματοδότησης, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη διαφάνεια και την εφαρμογή του πλαισίου. Το 2025 η CIDA έλεγξε[93] 18 πολιτικά κόμματα, διαπιστώνοντας ότι τα περισσότερα κόμματα συμμορφώνονταν με τους κανόνες χρηματοδότησης.[94] Ωστόσο, εντοπίστηκαν οκτώ παραβάσεις,[95] με κυρώσεις[96] που επιβλήθηκαν σε έξι μέρη και προειδοποιητικές επιστολές που εστάλησαν σε δύο μέρη.[97] Από τον έλεγχο των κομμάτων που συμμετείχαν στις εκλογές του Ιουνίου 2024 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν εντοπίστηκαν σημαντικές παραβάσεις. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αναφέρουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις τόσο στο νομοθετικό πλαίσιο όσο και στην[98] πρακτική εφαρμογή των κανόνων για τη διαφάνεια των πολιτικών οικονομικών, επισημαίνοντας την περιορισμένη δημοσίευση σχετικών πληροφοριών από την αρμόδια αρχή, την έλλειψη απαντήσεων σε αιτήματα παροχής πληροφοριών και καταγγελίες, καθώς και ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματική παρακολούθηση και επιβολή των νομικών υποχρεώσεων που σχετίζονται με τη δημοσίευση των οικονομικών καταστάσεων των πολιτικών κομμάτων.[99]
Μάρτυρες Δημοσίου Συμφέροντος
Ο αριθμός των καταγγελιών μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος παρέμεινε σταθερός. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι ο αριθμός των αναφερόμενων κρουσμάτων, καθώς και η ποιότητά τους αυξάνονται.[100] Το 2025 υποβλήθηκαν 74 καταγγελίες μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος (82 το 2024) στην ΕΑΔ, η οποία λειτουργεί ως εξωτερικός δίαυλος αναφοράς, εκ των οποίων τέσσερις διερευνώνται και τρεις έχουν διαβιβαστεί στις αρμόδιες αρχές για παρακολούθηση (πέντε και δύο αντίστοιχα το 2024).[101] Επιπλέον, η ΕΑΔ διοργάνωσε σειρά σεμιναρίων κατάρτισης για αξιωματούχους της τοπικής αυτοδιοίκησης και του τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σχετικά με τον ρόλο των υπαλλήλων που λαμβάνουν και παρακολουθούν τις αναφορές των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.[102] Η κοινωνία των πολιτών επισημαίνει έλλειψη πληροφοριών στον ιστότοπο των αρμόδιων αρχών σχετικά με τους εσωτερικούς διαύλους αναφοράς και τους υπεύθυνους αναφοράς.[103]
Δημόσιες Συμβάσεις
Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών ανεπαρκειών, στην ενίσχυση του συγκεντρωτισμού και στην ενίσχυση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στις δημόσιες συμβάσεις για τη μείωση των κινδύνων διαφθοράς. Η στάση των επιχειρήσεων απέναντι στη διαφθορά στην ΕΕ δείχνει ότι το 45 % των επιχειρήσεων στην Ελλάδα (ενωσιακός μέσος όρος: 30 %) θεωρούν ότι η διαφθορά τις εμπόδισε να κερδίσουν στην πράξη δημόσιο διαγωνισμό την τελευταία τριετία. Το 23 % των επιχειρήσεων θεωρεί ότι το επίπεδο ανεξαρτησίας του φορέα ελέγχου των δημόσιων συμβάσεων (Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων) είναι πολύ ή αρκετά καλό, μειώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με το 2025 (39 %).[104] Ο πίνακας αποτελεσμάτων για την ενιαία αγορά και την ανταγωνιστικότητα σχετικά με την πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις στην Ελλάδα αναφέρει το 58 % των μεμονωμένων προσφορών για το 2025 (ενωσιακός μέσος όρος: 27 %). Οι δημόσιες συμβάσεις και τα μεγάλα έργα υποδομής παραμένουν ευάλωτα στη διαφθορά.[105] Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) ανέφερε ότι έλαβε κυρίως καταγγελίες σχετικά με απευθείας ανάθεση συμβάσεων χωρίς την κατάλληλη έρευνα της αγοράς.[106] Ο νέος νόμος 5218/2025 μεταρρυθμίζει το νομικό πλαίσιο για τις δημόσιες συμβάσεις με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών με τη θέσπιση συστήματος κατάρτισης και πιστοποίησης των δημοσίων υπαλλήλων που χειρίζονται δημόσιες συμβάσεις. Επιπλέον, το προσωπικό της ΕΑΑΔΗΣΥ αυξήθηκε για να μειωθεί η διάρκεια των διαδικασιών και να επιταχυνθεί η εξέταση των προσυμβατικών διορθωτικών μέτρων.[107] Δημοσιεύθηκε ο κώδικας δεοντολογίας για τους επαγγελματίες στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων.[108] Επιπλέον, έχει δημιουργηθεί μητρώο επαγγελματιών στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, με στόχο την ενίσχυση της επαγγελματοποίησης, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας των υπαλλήλων που συμμετέχουν σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων.[109] Η λειτουργία του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης αδειών και επιθεωρήσεων, το οποίο τυποποιεί και ψηφιοποιεί τις διαδικασίες αδειοδότησης και τις δράσεις που εξυπηρετούν τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση, αντιμετωπίζεται θετικά από τις επιχειρήσεις, παρά ορισμένες αδυναμίες, ιδίως την έλλειψη διαλειτουργικότητας με άλλα συστήματα, όπως ο πολεοδομικός και ο οδικός σχεδιασμός.[110] Εκτός από τις δημόσιες συμβάσεις, η τοπική αυτοδιοίκηση, η κοινωνική ασφάλιση και οι παροχές, η υγειονομική περίθαλψη και τα ταμεία της ΕΕ αναφέρονται ως οι τομείς που είναι πιο ευάλωτοι στους κινδύνους διαφθοράς.[111]