Στη δημόσια διαβούλευση του Μέρους Η΄ (opengov, 7.10.2026, 22:30 έως 22.10.2026, 10:00) υποβλήθηκαν συνολικά 94 σχόλια. Παραθέτουμε εδώ τα 17 σχόλια στα οποία στηρίζεται η τεκμηρίωση αυτού του ιστότοπου, με τη σειρά υποβολής, και την απάντηση του Υπουργείου στην έκθεση διαβούλευσης.
Τα 17 σχόλια#
Το κείμενο είναι εκείνο που ετοιμάστηκε για την υποβολή. Στο opengov τα σχόλια αναρτήθηκαν χωρίς ονομασία ομάδας και χωρίς συνδέσμους· εδώ κάθε σχόλιο παραπέμπει στην αναλυτική τεκμηρίωσή του. Οι αριθμοί άρθρων είναι εκείνοι του σχεδίου της διαβούλευσης (212–245). Πατήστε σε ένα σχόλιο για να ανοίξει.
01 / 17ΑΡΘΡΟ 212 — ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ
Μεθοδολογία της παρέμβασής μας στο Μέρος Η΄ (άρθρα 212–245)
Γιατί οι πολίτες δεν μπορούν να συμμετάσχουν
Στη διαβούλευση αυτή, το άρθρο 299 (μετρητά στις αντικαταβολές) συγκεντρώνει 132 σχόλια. Το Μέρος Η΄, που αφορά τα σπίτια και τα χρέη των νοικοκυριών, συγκεντρώνει 14, και 28 από τα 34 άρθρα του κανένα. Η αιτία δεν είναι η αδιαφορία αλλά η δομή του ζητήματος. Οι ρυθμίσεις για τα πιστωτικά ανοίγματα έχουν δύο επίπεδα:
- Το εμφανές: τόκοι, προθεσμίες, προτάσεις ρύθμισης. Ακόμη και αυτό διαβάζεται μόνο με παραπομπές σε άλλους νόμους. Το 37Β παραπέμπει στους ν. 3259/2004 και 2789/2000, το 63ΙΓ στον ν. 4261/2014.
- Το αφανές: ποιος είναι ο πραγματικός δικαιούχος της απαίτησης, πόσο πληρώθηκε γι' αυτήν, ποια σειρά προτεραιότητας εξοφλεί τις τιτλοποιήσεις, ποια κρατική εγγύηση καλύπτει ποιον, ποιος σηκώνει το κόστος κάθε αλλαγής. Τίποτα από αυτά δεν εμφανίζεται στο κείμενο που τίθεται σε διαβούλευση.
Ο πολίτης καλείται να σχολιάσει το εμφανές χωρίς πρόσβαση στο αφανές, που είναι αυτό που κρίνει το αποτέλεσμα.
Η μέθοδος: τρία επίπεδα ελέγχου ανά διάταξη
Κάθε διάταξη που σχολιάζουμε ελέγχεται σε τρία επίπεδα, με τη σειρά που επιβάλλει η ιεραρχία των κανόνων:
1. Υπέρτερο δίκαιο. Συμβατότητα με το ενωσιακό δίκαιο (εσωτερική αγορά, προστασία του καταναλωτή, χρηματοπιστωτικό πλαίσιο), τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και το Σύνταγμα.
2. Κρατικές ενισχύσεις. Ελέγχουμε αν η διάταξη μετατοπίζει κόστος ή κίνδυνο προς το Δημόσιο ή προσδίδει επιλεκτικό πλεονέκτημα σε τράπεζες, αγοραστές ή διαχειριστές. Εξετάζονται:
- τα κριτήρια του άρθρου 107 παρ. 1 ΣΛΕΕ (κρατικοί πόροι, πλεονέκτημα, επιλεκτικότητα, επίδραση στο εμπόριο)·
- η υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης (άρθρο 108 παρ. 3 ΣΛΕΕ)·
- οι όροι των αποφάσεων της Επιτροπής που ήδη ισχύουν, όπως η SA.53519 για τον «Ηρακλή».
3. Εθνικό δίκαιο και διατύπωση. Συνοχή με τον ΑΚ και τον ΚΠολΔ, νομοτεχνική ακρίβεια, εφαρμοσιμότητα.
Η πρόταση διατύπωσης έρχεται μόνο μετά τα δύο πρώτα επίπεδα. Καμία βελτίωση στο τρίτο επίπεδο δεν θεραπεύει πρόβλημα στο πρώτο ή στο δεύτερο.
Το μέτρο σύγκρισης: τι όφειλε να ισχύει, τι εφαρμόστηκε, ποιος πλήρωσε την καθυστέρηση
Κάθε διάταξη κρίνεται και απέναντι στο ιστορικό της. Για κάθε προστατευτική ρύθμιση ρωτάμε:
1. Από πότε υπάρχει η υποχρέωση. Αν προέρχεται από Οδηγία, ποια ήταν η προθεσμία ενσωμάτωσης και πότε ενσωματώθηκε πράγματι.
2. Αν εφαρμόστηκε. Αν η ίδια ή ανάλογη υποχρέωση ίσχυε ήδη (εύλογη ανοχή, Κώδικας Δεοντολογίας, πληροφόρηση, έγκαιρη προειδοποίηση), αν την τήρησαν οι πιστωτές και αν την έλεγξε η εποπτική αρχή.
3. Ποιος επωμίστηκε το κόστος της μη εφαρμογής: τόκοι που σωρεύτηκαν όσο ο πιστωτής δεν απαντούσε ή δεν πρότεινε ρύθμιση, καταγγελίες, διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις, πλειστηριασμοί.
Μια ρύθμιση που επαναλαμβάνει υποχρέωση η οποία ίσχυε και δεν τηρήθηκε δεν είναι νέα προστασία. Είναι ομολογία αποτυχίας εφαρμογής. Χωρίς μηχανισμό επανόρθωσης για το διάστημα της παράβασης, αφήνει το κόστος εκεί όπου έπεσε: στον οφειλέτη.
Δομή των σχολίων μας
Η γενική μας θέση υποβάλλεται μία φορά, στο άρθρο 212, αμέσως μετά από το παρόν. Κάθε σχόλιο ανά άρθρο περιλαμβάνει παρατήρηση, νομική βάση και πρόταση διατύπωσης, και παραπέμπει στην πλήρη τεκμηρίωση.
Τεκμηρίωση: Γενική προσέγγιση →
02 / 17ΑΡΘΡΟ 212 — ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΕΡΟΣ Η΄
Γενικό σχόλιο για το σύνολο του Μέρους Η΄ (άρθρα 212–245)
Το Μέρος Η΄ αναγνωρίζει τη βλάβη των οφειλετών και αρνείται ρητά την επανόρθωσή της. Το νέο άρθρο 37Β παρ. 5 ορίζει: «Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται».
Αμφισβητούμε τη νομιμότητα σειράς ρυθμίσεων του σχεδίου. Αντίκεινται σε κανόνες υπέρτερης ισχύος:
- στο ενωσιακό δίκαιο της εσωτερικής αγοράς και της προστασίας του καταναλωτή (Οδηγίες 93/13/ΕΟΚ, 2014/17/ΕΕ, 2023/2225)·
- στο ενωσιακό χρηματοπιστωτικό πλαίσιο (Οδηγία 2021/2167, Καν. 575/2013, άρθρα 107–108 ΣΛΕΕ)·
- στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και στο Σύνταγμα.
Οι προτάσεις διατύπωσης που υποβάλλουμε στα επιμέρους άρθρα είναι η ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: απόσυρση του Μέρους Η΄ και ευρεία δημόσια διαβούλευση για τα πιστωτικά ανοίγματα και τις επιπτώσεις τους στην κοινωνία και την οικονομία. Η ενσωμάτωση των Οδηγιών των υπόλοιπων Μερών μπορεί να προχωρήσει χωριστά.
Το αίτημα στηρίζεται σε πέντε λόγους:
1. Πολυνομία. Μια ακόμη τροποποίηση των ν. 5072/2023, 4649/2019 και 5193/2025, μέσα σε νομοσχέδιο 376 άρθρων με άσχετα μεταξύ τους αντικείμενα (άρθρο 74 παρ. 5 Σ). Ο οφειλέτης δεν μπορεί να βρει τα δικαιώματά του σε ένα κείμενο. Παράδειγμα: το πεδίο εφαρμογής του ανώτατου ορίου του 37Β (καθυστέρηση 90 ημερών) βρίσκεται στην παρ. 2 του άρθρου 221 του σχεδίου και δεν θα εμφανίζεται στο κείμενο του ν. 5072/2023. Η Έκθεση 2026 της Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου (κεφάλαιο για την Ελλάδα) καταγράφει ακριβώς αυτό το πρόβλημα:
- τουλάχιστον 15 νόμοι του 2025 τροποποίησαν νόμους του ίδιου έτους (υποσημ. 161)·
- 29 από 36 τροπολογίες κατατέθηκαν την παραμονή της συζήτησης στην Ολομέλεια (υποσημ. 155)·
- δικαστές, δικηγόροι και συμβολαιογράφοι θεωρούν ότι οι επαναλαμβανόμενες αλλαγές των δικονομικών κανόνων υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου (υποσημ. 163).
Λίγους μήνες μετά τη δημοσίευση της Έκθεσης, ο ν. 5072/2023 και το άρθρο 182 του ν. 5193/2025 τροποποιούνται ξανά. Ζητούμε να μην προστεθούν στο Μέρος Η΄ εκπρόθεσμες τροπολογίες κατά τη συζήτηση στη Βουλή. Κάθε νέα ρύθμιση για το ιδιωτικό χρέος πρέπει να περνά από δημόσια διαβούλευση.
2. Μετάθεση της νομοθέτησης στην εκτελεστική εξουσία. Το σχέδιο περιέχει τουλάχιστον 63 κανονιστικές εξουσιοδοτήσεις (ΥΑ, ΚΥΑ, ΠΔ, αποφάσεις ΤτΕ και ΑΑΔΕ), χωρίς προθεσμία και χωρίς δημοσιοποιημένα σχέδια (βλ. σχόλιο στο άρθρο 242).
3. Περιορισμός των δικονομικών εγγυήσεων. Η ρύθμιση γίνεται εκτελεστός τίτλος χωρίς δικαστικό έλεγχο (63Ε). Καμία αρχή δεν κρίνει τις ατομικές διαφορές (63ΙΒ, 63ΙΕ). Η αυτοδίκαιη ακυρότητα του 37Γ δεν συνοδεύεται από δικονομικό μηχανισμό. Η προστασία εξαρτάται από εξωδικαστικές διαδικασίες, ενώ η εκτέλεση διευκολύνεται.
4. Κρατικές ενισχύσεις και οικονομικά πλεονεκτήματα. Καμία διάταξη δεν αξιολογείται ως προς τα άρθρα 107–108 ΣΛΕΕ, ούτε ως προς τα πλεονεκτήματα που ήδη απολαμβάνουν τράπεζες, αγοραστές και διαχειριστές πιστώσεων. Η μείωση των ΜΕΔ στηρίχθηκε σε σειρά κρατικών μέτρων. Κάθε νέα ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους πρέπει επομένως να ελέγχεται και ως προς το δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων: ποιος ωφελείται, ποιος πληρώνει, αν έχει ενημερωθεί η Επιτροπή.
5. Απουσία Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης και ουσιαστικής διαβούλευσης (άρθρα 61–62 ν. 4622/2019). Οι βασικές επιλογές έκλεισαν πριν από τη διαβούλευση: με τον ν. 5313/2026, χωρίς διαβούλευση, μετά την ΟλΑΠ 6/2026, και με την ανακοίνωση των 16 μέτρων στις 30.9.2026 ως ειλημμένων αποφάσεων. Το έλλειμμα αυτό δεν είναι τυπικό. Είναι δίδαγμα κοινής πείρας ότι το μοντέλο διαχείρισης των ΜΕΔ επηρεάζει συστημικά την κοινωνία και την οικονομία, και ειδικότερα τις αγορές των πιστώσεων, των ακινήτων και των υπηρεσιών. Μια ρύθμιση με τέτοιο εύρος επιπτώσεων δεν μπορεί να ψηφιστεί χωρίς να έχει αξιολογηθεί ποιες είναι αυτές οι επιπτώσεις και ποιος τις επωμίζεται.
Τρεις επιπλέον διαπιστώσεις:
- Ισχύς μόνο για το μέλλον. Για όσα καταβλήθηκαν ή χάθηκαν τα προηγούμενα χρόνια (υπερβάλλουσες καταβολές, πλειστηριασμένα ακίνητα, δικαστικά έξοδα), το σχέδιο σιωπά ή αποκλείει ρητά την επιστροφή.
- Καθυστερημένη ενσωμάτωση και τόκοι από την αδράνεια του πιστωτή.
· Η υποχρέωση εύλογης ανοχής του άρθρου 28 της Οδηγίας 2014/17/ΕΕ έπρεπε να ενσωματωθεί έως 21.3.2016 και ενσωματώθηκε τον Νοέμβριο του 2016 (ν. 4438/2016).
· Η αντίστοιχη υποχρέωση του άρθρου 35 της Οδηγίας 2023/2225 ενσωματώθηκε με τον ν. 5317/2026, μετά την προθεσμία της 20.11.2025.
· Η Οδηγία 2024/1619 ενσωματώνεται με το παρόν σχέδιο, μετά την προθεσμία της 10.1.2026.
Το ίδιο το συγκριτικό σημείωμα του Υπουργείου γράφει ότι ο Κώδικας Δεοντολογίας «δεν ακολουθείτο στην πράξη από τους πιστωτές» και ότι στο μεταξύ η οφειλή «συνέχιζε να επιβαρύνεται με πρόσθετη τοκοφορία». Ο τόκος αυτός οφείλεται στην αδράνεια του πιστωτή, όχι στη συμπεριφορά του οφειλέτη.
- Παλιά μέτρα ως νέα. Κατά την ανάλυσή μας, από τα 16 ανακοινωθέντα μέτρα:
· 9 ισχύουν ήδη ή οφείλονταν ήδη βάσει ενωσιακού ή εθνικού δικαίου·
· 2 νομιμοποιούν υφιστάμενη πρακτική·
· 5 είναι νέα.
ΖΗΤΟΥΜΕ, μέχρι να γίνει δεκτό το κεντρικό αίτημα:
(α) Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης για το Μέρος Η΄ κατά το άρθρο 62 ν. 4622/2019, με έκθεση για την εφαρμογή κάθε προγενέστερης αντίστοιχης υποχρέωσης. Για να συμβάλουμε σε αυτήν, θα δημοσιεύσουμε έως τις 21.10.2026 προκαταρκτική εναλλακτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης για το Μέρος Η΄: /nomoschedio-2026/asr.html·
(β) κωδικοποίηση όλων των δικαιωμάτων του οφειλέτη έναντι διαχειριστών και αγοραστών σε ένα κείμενο, στο πλαίσιο κωδικοποίησης της νομοθεσίας για τα πιστωτικά ανοίγματα εντός τριών μηνών από την ψήφιση (βλ. σημείο 16 του σχολίου μας στο άρθρο 245)·
(γ) μηχανισμό επανόρθωσης για το παρελθόν, και αναστολή ή απόσβεση των τόκων που σωρεύτηκαν όσο ο πιστωτής παραβίαζε τις υποχρεώσεις εύλογης ανοχής και πληροφόρησης·
(δ) έκθεση διαβούλευσης κατά το άρθρο 61 ν. 4622/2019, με αιτιολογημένη απάντηση σε κάθε σχόλιο.
Υποβάλλουμε παράλληλα σχόλια στα άρθρα 212 (νέο 10Α), 214–215, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 224, 225, 229, 231, 242 και 244, ώστε καμία κρίσιμη διάταξη να μη μείνει χωρίς αντίλογο. Στο άρθρο 245 καταγράφουμε ενδεικτικά τις προσθήκες άρθρων που λείπουν από το σχέδιο.
Τεκμηρίωση: Γενική προσέγγιση →
03 / 17ΑΡΘΡΟ 212 (ΝΕΟ ΑΡΘΡΟ 10Α Ν. 5072/2023) — ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ
Άρθρο 212 (νέο άρθρο 10Α ν. 5072/2023): ελάχιστο περιεχόμενο της δημοσιοποίησης
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Οι διαχειριστές δημοσιοποιούν «τουλάχιστον σε ετήσια βάση» οικονομικά μεγέθη, χαρτοφυλάκια, αποτελέσματα και τον χειρισμό των παραπόνων. Το ελάχιστο περιεχόμενο αφήνεται ολόκληρο σε μελλοντική απόφαση της ΤτΕ, χωρίς προθεσμία (άρθρο 223, νέα περ. η΄ της παρ. 2 του άρθρου 39). Συνέπειες:
- Μέχρι να εκδοθεί η απόφαση, κάθε εταιρεία θα δημοσιεύει ό,τι κρίνει, και τα στοιχεία δεν θα είναι συγκρίσιμα.
- Η διαφάνεια μένει διακήρυξη χωρίς περιεχόμενο.
- Δεν ζητείται το στοιχείο που κυριαρχεί στα σχόλια των πολιτών: το τίμημα απόκτησης των χαρτοφυλακίων σε σχέση με την ονομαστική τους αξία.
Πρόταση διατύπωσης (προσθήκη δεύτερου εδαφίου):
«Η δημοσιοποίηση γίνεται ανά χαρτοφυλάκιο και περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστο την ονομαστική αξία και το τίμημα απόκτησης των απαιτήσεων, τις εισπράξεις, τον αριθμό ρυθμίσεων, πλειστηριασμών και μεταβιβάσεων στη δευτερογενή αγορά, καθώς και τον αριθμό και την έκβαση των παραπόνων. Η απόφαση της περ. η΄ της παρ. 2 του άρθρου 39 εκδίδεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος και καθορίζει ενιαίο υπόδειγμα δημοσιοποίησης σε μορφή ανοικτών δεδομένων. Μέχρι την έκδοσή της, και σε κάθε περίπτωση, η δημοσιοποίηση του προηγούμενου εδαφίου είναι υποχρεωτική από την πρώτη ετήσια δημοσιοποίηση μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος.»
Πρόταση διατύπωσης (νέα παράγραφος, δικαίωμα του οφειλέτη):
«Ο οφειλέτης και ο εγγυητής δικαιούνται να πληροφορούνται, με αίτησή τους προς τον διαχειριστή, εντός τριάντα (30) ημερών, την ταυτότητα του αγοραστή της απαίτησής τους, τους πραγματικούς δικαιούχους του, την ημερομηνία κάθε μεταβίβασης και το τίμημα που αντιστοιχεί στη δική τους απαίτηση. Όπου η μεταβίβαση έγινε ως μέρος χαρτοφυλακίου, γνωστοποιείται το τίμημα του χαρτοφυλακίου και η μέθοδος κατανομής του.»
Για τις τιτλοποιημένες απαιτήσεις, που αποτελούν τον κύριο όγκο των χαρτοφυλακίων υπό διαχείριση, τα στοιχεία αυτά υπάρχουν ήδη σε τυποποιημένη μορφή. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2402 (άρθρο 7) υποχρεώνει να τίθενται στη διάθεση των κατόχων, των αρμόδιων αρχών και των υποψήφιων επενδυτών τα στοιχεία ανά δάνειο, τα έγγραφα της συναλλαγής και οι εκθέσεις του διαχειριστή, ενώ ο Κανονισμός (ΕΕ) 575/2013 (άρθρα 244–245) εξαρτά την ελάφρυνση κεφαλαίου του πωλητή από την τεκμηρίωση της μεταφοράς κινδύνου ενώπιον της εποπτικής αρχής. Η δημοσιοποίηση που προτείνουμε δεν δημιουργεί επομένως νέο βάρος συλλογής· απαιτεί μόνο να γνωστοποιηθεί στο κοινό και στον οφειλέτη ό,τι ήδη γνωρίζουν οι επενδυτές και οι αρχές. Το Δημόσιο και η εποπτική αρχή διαθέτουν ήδη ή θα διαθέτουν όλα αυτά τα στοιχεία. Δεν υπάρχει λόγος να τα στερούνται το κοινό και, πρωτίστως, ο οφειλέτης του οποίου η απαίτηση αποτελεί το αντικείμενο της συναλλαγής.
Σχέση με την Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ. Παράλληλα με το 10Α υπάρχουν ήδη τα άρθρα 24Α και 39 παρ. 1Α ν. 5072/2023 (άρθρα 49–50 ν. 5301/2026) και η ΚΥΑ 131225 ΕΞ/12.8.2026 (ΦΕΚ Β΄ 5120/13.8.2026). Ο νόμος ορίζει ότι η ΚΥΑ εκδίδεται μετά από εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων· το προοίμιό της δεν αναφέρει ότι διενεργήθηκε. Υποχρεώνουν τους πωλητές να υποβάλλουν στην πλατφόρμα στοιχεία κάθε συναλλαγής, και αναδρομικά από 1.1.2019, αλλά διαθέτουν στο κοινό μόνο συγκεντρωτικά, ανωνυμοποιημένα στοιχεία. Η πλατφόρμα δεν λειτουργεί ακόμη. Δημιουργούνται έτσι δύο παράλληλα καθεστώτα διαφάνειας χωρίς συντονισμό, και κανένα από τα δύο δεν δίνει στον οφειλέτη ή στη Βουλή το τίμημα. Και τα δύο καθεστώτα οργανώνουν τη διαφάνεια προς το Υπουργείο, την εποπτική αρχή και τους επενδυτές, όχι προς τον οφειλέτη. Ζητούμε: (α) η δημόσια πληροφόρηση της πλατφόρμας να περιλαμβάνει, ανά χαρτοφυλάκιο, την ονομαστική αξία και το τίμημα· (β) χρονοδιάγραμμα λειτουργίας της πλατφόρμας πριν από την ανάθεση νέων αρμοδιοτήτων επ' αυτής (άρθρα 216 και 218)· (γ) ενιαίο υπόδειγμα για τα στοιχεία του 10Α και της πλατφόρμας.
Ορολογία. Το άρθρο απευθύνεται στις «Ε.Δ.Α.Δ.Π.», όρο του ν. 4354/2015. Ο ν. 5072/2023 και η Οδηγία (ΕΕ) 2021/2167 χρησιμοποιούν τον όρο «διαχειριστές πιστώσεων». Ζητούμε να διευκρινιστεί ότι τα άρθρα 10Α και 10Β καλύπτουν όλους τους διαχειριστές πιστώσεων του ν. 5072/2023.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 220 (στοιχεία της οφειλής) και 242 (εξουσιοδοτήσεις), και στα άρθρα 214–215 (τίμημα στη δευτερογενή αγορά).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
04 / 17ΑΡΘΡΑ 214–215 — ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΑΓΟΡΑ
Άρθρο 215 (νέα παρ. 6Α άρθρου 21 ν. 5072/2023), σε συνδυασμό με το άρθρο 214: πωλήσεις απαιτήσεων «αποκλειστικά» μέσω του διαχειριστή
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Το άρθρο 214 καθιστά υποχρεωτική σε κάθε σύμβαση διαχείρισης ρήτρα «πολιτικής διαμεσολάβησης» για τις πωλήσεις στη δευτερογενή αγορά. Το άρθρο 215 ορίζει ότι οι πωλήσεις και μεταβιβάσεις γίνονται «αποκλειστικά» με τη διαμεσολάβηση του διαχειριστή του αγοραστή που πωλεί. Οι διατάξεις ενισχύουν τη θέση του διαχειριστή, όχι του οφειλέτη:
- Κάθε διαχειριστής αποκτά εκ του νόμου αποκλειστικό ρόλο στις μεταβιβάσεις του χαρτοφυλακίου που διαχειρίζεται, σε αγορά με λίγους μεγάλους παίκτες.
- Ο οφειλέτης δεν ενημερώνεται πριν από τη μεταβίβαση, δεν μαθαίνει το τίμημα και δεν έχει καμία δυνατότητα να αποκτήσει ο ίδιος την απαίτηση στην τιμή που αυτή πωλείται σε τρίτο.
Νομική βάση. Το άρθρο 17 παρ. 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 απαγορεύει την επιβολή πρόσθετων απαιτήσεων στον αγοραστή πιστώσεων για την αγορά. Η αποκλειστικότητα του άρθρου 215 πρέπει να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα και υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού πριν ψηφιστεί. Η Οδηγία σκοπεύει στην ανάπτυξη δευτερογενών αγορών σε επίπεδο Ένωσης, όχι σε εθνικές αποκλειστικότητες.
Πρόταση διατύπωσης (προσθήκη εδαφίων στην παρ. 6Α):
«Ο αγοραστής πιστώσεων που προτίθεται να μεταβιβάσει απαίτηση έναντι φυσικού προσώπου ή πολύ μικρής ή μικρής επιχείρησης γνωστοποιεί εγγράφως στον οφειλέτη, τουλάχιστον τριάντα (30) ημέρες πριν από τη μεταβίβαση, την πρόθεσή του και το τίμημα που αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη απαίτηση. Εντός της ίδιας προθεσμίας ο οφειλέτης, ή τρίτος που αυτός ορίζει, δικαιούται να αποκτήσει την απαίτηση στο ίδιο τίμημα. Μετά τη μεταβίβαση, ο διαχειριστής γνωστοποιεί στον οφειλέτη το τίμημα και τον νέο αγοραστή.»
Ζητούμε επίσης κλαδική έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού στη διαχείριση απαιτήσεων και στη δευτερογενή αγορά μη εξυπηρετούμενων δανείων, και να μην ψηφιστεί το άρθρο 215 πριν αξιολογηθεί η επίδρασή του στον ανταγωνισμό.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 212 (νέο 10Α, τίμημα απόκτησης) και 221 (ανώτατο όριο, τίμημα απόκτησης), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημείο 5: αγοραστής που ευθύνεται και φορολογείται εκεί όπου εισπράττει· σημείο 17: έλεγχος συγκεντρώσεων στην αγορά των ΜΕΔ).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
05 / 17ΑΡΘΡΟ 217 — ΚΥΡΩΣΕΙΣ
Άρθρο 217 (άρθρο 27 περ. ιστ΄ και παρ. 8 ν. 5072/2023): κυρωτική βάση και μέθοδος υπολογισμού των προστίμων
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Προστίθεται παράβαση για μη ή ανακριβή υποβολή στοιχείων και παραπομπή στο άρθρο 60 ν. 4261/2014 για τη δημοσιοποίηση των κυρώσεων. Η ρητή παραπομπή είναι η ορθή τεχνική, αλλά καλύπτει μόνο τη δημοσιοποίηση. Δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: ποια κυρωτική βάση ισχύει για τα μέλη της διοίκησης και τα διευθυντικά στελέχη, και για τις υποθέσεις που εκκρεμούν με βάση το παλαιό πλαίσιο.
Το ΣτΕ (Δ΄ 2260–2261/2025) έχει θέσει στο ΔΕΕ προδικαστικό ερώτημα για το αν οι ΕΔΑΔΠ είναι «χρηματοδοτικά ιδρύματα» κατά το άρθρο 4 παρ. 1 σημ. 26 Καν. (ΕΕ) 575/2013. Η ΤτΕ είχε στηρίξει τις κυρώσεις σε αυτόν τον χαρακτηρισμό. Αν το ΔΕΕ απαντήσει αρνητικά, οι κυρώσεις που στηρίχθηκαν στον ν. 4261/2014 κινδυνεύουν να ακυρωθούν, και η εποπτεία που το σχέδιο «ενισχύει» μένει χωρίς βέβαιη βάση για τα πρόσωπα που την ασκούν στην πράξη. Το σχέδιο δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα.
Πρόταση διατύπωσης (νέα παρ. 9 στο άρθρο 27):
«Οι κυρώσεις και τα μέτρα του παρόντος επιβάλλονται αυτοτελώς στους διαχειριστές πιστώσεων και στα μέλη της διοίκησης και τα διευθυντικά στελέχη τους, ανεξάρτητα από τον χαρακτηρισμό τους κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 575/2013. Διατάξεις του ν. 4261/2014 εφαρμόζονται μόνο όπου ο παρών νόμος παραπέμπει ρητά σε αυτές.»
Οι κυρώσεις δεν αποτρέπουν. Τα πρόστιμα του Υπουργείου Ανάπτυξης σε διαχειριστές από τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον Ιούλιο του 2024 αθροίζουν περίπου 1,93 εκατ. €. Για ολόκληρο το 2025, η ΤτΕ επέβαλε σε όλους τους διαχειριστές μαζί 233.400 €. Η ίδια παράβαση (όχληση οφειλετών που τηρούν ρύθμιση) τιμωρήθηκε στον ίδιο διαχειριστή τρεις φορές μέσα σε έξι μήνες, και το τρίτο πρόστιμο ήταν το μικρότερο. Το άρθρο 23 παρ. 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 απαιτεί να σταθμίζονται η βαρύτητα, η διάρκεια, η οικονομική ισχύς και τα κέρδη από την παράβαση. Σταθερά εύρη, όπως το €50.000–500.000 του 37Γ παρ. 7, δεν το επιτρέπουν.
Πρόταση διατύπωσης (μέθοδος υπολογισμού):
«Οι κυρώσεις των άρθρων 27, 37Γ και 63ΙΓ υπολογίζονται με δημοσιευμένη μεθοδολογία που λαμβάνει υπόψη την αξία της δραστηριότητας που επηρεάστηκε, τη βαρύτητα, τη διάρκεια, την υποτροπή και το όφελος από την παράβαση, κατ' αναλογία προς τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής για τη μέθοδο υπολογισμού των προστίμων (2006/C 210/02). Το πρόστιμο δεν υπολείπεται του οφέλους από την παράβαση και δεν υπερβαίνει το 10% του ετήσιου κύκλου εργασιών.»
Ζητούμε επίσης: δημόσιο μητρώο όλων των κυρώσεων σε τράπεζες και διαχειριστές από το 2014 (αρχή, ποσό, παράβαση, έκβαση προσφυγής)· κλιμάκωση για την υποτροπή· υποχρεωτική επανόρθωση για όλους τους οφειλέτες που θίγονται από την ίδια πρακτική, όχι μόνο για όσους κατήγγειλαν· ενιαίο σημείο καταγγελίας για τον οφειλέτη, αφού οι κυρώσεις μοιράζονται σε ΤτΕ και Υπουργείο (άρθρο 218).
Βλ. και το γενικό μας σχόλιο στο άρθρο 212 (λόγος 3, δικονομικές εγγυήσεις) και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245.
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
06 / 17ΑΡΘΡΟ 218 (ΚΑΙ 216) — ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΜΕΔ
Άρθρο 218 (άρθρο 28 παρ. 1 ν. 5072/2023), σε συνδυασμό με το άρθρο 216 (άρθρο 25 παρ. 3): εποπτεία και κυρώσεις για την Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Το άρθρο 216 ορίζει το Υπουργείο αρμόδια αρχή για το άρθρο 24Α (Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ). Το άρθρο 218 του αναθέτει την επιβολή των κυρώσεων των περ. β΄ έως ε΄ της παρ. 2 του άρθρου 27 για τις παραβάσεις του 24Α. Τρία ζητήματα:
1. Ο οφειλέτης μένει απέξω. Οι κυρώσεις προστατεύουν την πληρότητα των δεδομένων που λαμβάνουν το Υπουργείο και οι επενδυτές, όχι τον οφειλέτη, του οποίου η απαίτηση αποτελεί το αντικείμενο της συναλλαγής. Ο οφειλέτης δεν έχει πρόσβαση στην πλατφόρμα, δεν μπορεί να καταγγείλει παράβαση, δεν ενημερώνεται για την έκβαση, και καμία κύρωση δεν συνοδεύεται από επανόρθωση υπέρ του.
2. Ημίμετρο και διπλή βάση κυρώσεων. Το Υπουργείο επιβάλλει τις σταθερές κυρώσεις του άρθρου 27, χωρίς μεθοδολογία που να συνδέει το πρόστιμο με την αξία της δραστηριότητας, τη διάρκεια, την υποτροπή και το όφελος (βλ. σχόλιό μας στο άρθρο 217). Ταυτόχρονα, η παρ. 1Α του άρθρου 39 ν. 5072/2023 (άρθρο 50 ν. 5301/2026) αναθέτει σε κοινή υπουργική απόφαση να ορίσει κυρώσεις για τους φορείς παροχής δεδομένων και τους επενδυτές. Προκύπτουν δύο βάσεις κυρώσεων για το ίδιο αντικείμενο, μία με νόμο και μία με υπουργική απόφαση, χωρίς κανόνα σχέσης. Και η εποπτεία μοιράζεται ανάμεσα στο Υπουργείο και στην Τράπεζα της Ελλάδος, την αρμόδια αρχή της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 για τους διαχειριστές, χωρίς συντονισμό.
3. Επικίνδυνη περιοχή για τους κανόνες του ανταγωνισμού. Η πλατφόρμα παρέχει στους επενδυτές «συγκρίσιμες πληροφορίες» για τις συναλλαγές (άρθρο 24Α παρ. 3 περ. β΄), δηλαδή πληροφορίες για τις τιμές στις οποίες αγοράζουν οι ανταγωνιστές τους, σε μια αγορά με λίγους μεγάλους αγοραστές και διαχειριστές. Η ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ ανταγωνιστών μπορεί να διευκολύνει τον συντονισμό και ελέγχεται κατά το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και το άρθρο 1 ν. 3959/2011 (Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής για τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, 2023, κεφάλαιο για την ανταλλαγή πληροφοριών). Σε συνδυασμό με την αποκλειστικότητα του διαχειριστή στις μεταπωλήσεις (άρθρο 215) και με την κάθετη ολοκλήρωση αγοραστών, διαχειριστών και εταιρειών αξιοποίησης ακινήτων, η πλατφόρμα μπορεί να γίνει υποδομή συντονισμού αντί για υποδομή διαφάνειας. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να επικαλεστούν τη συμμόρφωσή τους με ένα εθνικό πλαίσιο για να καλύψουν συμπεριφορά που το πλαίσιο αυτό δεν τους επιβάλλει (ΔΕΕ, CIF, C-198/01, 9.9.2003). Γι' αυτό πρέπει να ορίζεται ρητά ότι η εποπτεία του Υπουργείου δεν υποκαθιστά τον έλεγχο του ανταγωνισμού.
Πρόταση διατύπωσης (νέο εδάφιο στην παρ. 1 του άρθρου 28):
«Η εφαρμογή του άρθρου 24Α και του παρόντος δεν θίγει την εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ και των άρθρων 1 και 2 ν. 3959/2011, ούτε τις αρμοδιότητες της Επιτροπής Ανταγωνισμού και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής προστίμων σύμφωνα με το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο του ανταγωνισμού. Η πρόσβαση των επενδυτών σε πληροφορίες για ολοκληρωμένες συναλλαγές περιορίζεται σε συγκεντρωτικά στοιχεία που δεν επιτρέπουν την ταυτοποίηση συναλλαγών ή συμμετεχόντων.»
Πρόταση διατύπωσης (νέα παράγραφος στο άρθρο 28):
«Ο οφειλέτης ή ο εγγυητής του οποίου η απαίτηση αφορά παράβαση του άρθρου 24Α μπορεί να υποβάλει καταγγελία στο αρμόδιο όργανο του Υπουργείου και ενημερώνεται για την έκβασή της. Οι κυρώσεις υπολογίζονται κατά τη μεθοδολογία του άρθρου 27, όπως συμπληρώνεται κατά το σχόλιό μας στο άρθρο 217. Η επιβολή κύρωσης δεν θίγει αξιώσεις αποζημίωσης ή επανόρθωσης του οφειλέτη. Το Υπουργείο και η Τράπεζα της Ελλάδος συνάπτουν μνημόνιο συνεργασίας για την ανταλλαγή πληροφοριών και την αποφυγή διπλής κύρωσης, και δημοσιεύουν από κοινού κάθε χρόνο όλες τις κυρώσεις ανά διαχειριστή και αγοραστή.»
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 217 (κυρώσεις), 214–215 (αποκλειστικότητα του διαχειριστή) και 212 (νέο 10Α, σχέση με την πλατφόρμα), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημείο 17: έλεγχος συγκεντρώσεων).
Τεκμηρίωση: Γενική προσέγγιση →
07 / 17ΑΡΘΡΟ 219 — ΤΙΤΛΟΣ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΖΑ΄: «ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΦΕΙΛΕΤΩΝ»
Άρθρο 219 (νέο Μέρος ΖΑ΄ ν. 5072/2023): «Μέτρα προστασίας οφειλετών και αναστολή τοκοφορίας»
Το άρθρο 219 δεν έχει ουσιαστικό περιεχόμενο. Δίνει τον τίτλο στο νέο Μέρος ΖΑ΄ του ν. 5072/2023, δηλαδή στα άρθρα 37Α έως 37Γ. Ο τίτλος όμως είναι ο ίδιος μια θέση: παρουσιάζει τις διατάξεις που ακολουθούν ως προσφορά στον οφειλέτη. Το περιεχόμενό τους δεν δικαιολογεί αυτόν τον χαρακτηρισμό:
- Το 37Α δίνει πληροφόρηση μόνο κατόπιν αιτήματος, σε προθεσμία μεγαλύτερη του ΓΚΠΔ, με την πληρότητα να την κρίνει ο υπόχρεος, και χωρίς να είναι προϋπόθεση της εκτέλεσης (βλ. σχόλιό μας στο άρθρο 220).
- Το 37Β επαναφέρει τα όρια των ν. 2789/2000 και 3259/2004, αφήνει τον επανυπολογισμό στον δανειστή, νομιμοποιεί ό,τι βρίσκεται κάτω από το «τριπλάσιο», ακόμη και τόκους που γεννήθηκαν από χρόνια αδράνειας του δανειστή, και ορίζει ότι όσα καταβλήθηκαν «δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται» (βλ. σχόλιό μας στο άρθρο 221).
- Το 37Γ θεσπίζει «αυτοδίκαιη» ακυρότητα χωρίς δικονομικό μηχανισμό (βλ. σχόλιό μας στο άρθρο 222).
Το προηγούμενο της ΑΠ Ολ 6/2026. Ο ίδιος νομοθέτης έδειξε πρόσφατα πώς αντιμετωπίζει μια δικαστική κρίση υπέρ των οφειλετών. Η ΑΠ Ολ 6/2026 έκρινε ότι οι τόκοι των ρυθμίσεων του άρθρου 9 παρ. 2 ν. 3869/2010 υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης. Λίγες εβδομάδες αργότερα, χωρίς δημόσια διαβούλευση, το άρθρο 126 ν. 5313/2026 (ΦΕΚ Α΄ 102/25.6.2026), με ισχύ αναδρομικά από τη δημοσίευση της απόφασης, περιόρισε τις συνέπειές της:
- στις ενεργές ρυθμίσεις, οι υπερβάλλουσες καταβολές δεν επιστρέφονται· συμψηφίζονται με τις τελευταίες δόσεις, ακόμη και δεκαετίες αργότερα·
- στις ολοκληρωμένες και στις εκπεσούσες ρυθμίσεις, τα ποσά «δεν αναζητούνται»·
- για τις απαιτήσεις που μεταβιβάστηκαν σε τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή», τα υπερβάλλοντα ποσά που εισέπραξαν οι τράπεζες καταβάλλονται στους αποκτώντες και λογίζονται ως εισπράξεις του σχήματος (άρθρο 3 παρ. 3 ν. 4649/2019).
Η τελευταία ρύθμιση είναι αποκαλυπτική: τα ποσά που ο οφειλέτης πλήρωσε αχρεωστήτως δεν του επιστρέφονται, αλλά στηρίζουν τις εισπράξεις ενός σχήματος με κρατική εγγύηση. Η παρ. 5 του νέου 37Β («δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται») επαναλαμβάνει την ίδια επιλογή, τώρα για όλες τις απαιτήσεις. Δεν πρόκειται για δύο μεμονωμένες διατάξεις, αλλά για έναν γενικό κανόνα μη επανόρθωσης, που θεσπίζεται τμηματικά, χωρίς Ανάλυση Συνεπειών και χωρίς διαβούλευση.
Ζητούμε:
(α) ο τίτλος του Μέρους ΖΑ΄ να αποδίδει το περιεχόμενό του («Πληροφόρηση, ανώτατο όριο οφειλής και εκτέλεση κατά συνεπών οφειλετών») ή, κατά προτίμηση, το περιεχόμενο να γίνει τέτοιο που να δικαιολογεί τον τίτλο·
(β) να καταργηθεί το άρθρο 126 παρ. 5 ν. 5313/2026 και η παρ. 5 του νέου 37Β, και να επιστρέφονται όσα καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, με συμψηφισμό όπου ο οφειλέτης το επιλέγει· για ποσά από καταχρηστικούς όρους, ο χρονικός περιορισμός της επιστροφής είναι ασύμβατος με το άρθρο 6 παρ. 1 της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ (ΔΕΕ, Gutiérrez Naranjo, 21.12.2016)·
(γ) η Ανάλυση Συνεπειών να αποτυπώσει το ύψος των ποσών που δεν επιστρέφονται βάσει του άρθρου 126 ν. 5313/2026 και του 37Β, και το μέρος τους που στηρίζει τις εισπράξεις των τιτλοποιήσεων με κρατική εγγύηση.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 220, 221 και 224 («Ηρακλής»), και την ανάλυσή μας «Από τα πλαφόν στη διαφάνεια» (/articles/apo-ta-plafon-sti-diafaneia.html).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
08 / 17ΑΡΘΡΟ 220 (ΝΕΟ 37Α) — ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ
Άρθρο 220 (νέο άρθρο 37Α ν. 5072/2023): στοιχεία της οφειλής και αναστολή τοκοφορίας
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Η αναστολή τοκοφορίας της παρ. 3 είναι η πιο αποτελεσματική κύρωση του Μέρους Η΄, και ακριβώς γι' αυτό δέχεται ήδη πίεση στη διαβούλευση. Έχει τέσσερα κενά που μπορούν να την αδρανοποιήσουν.
1. Ποιον δεσμεύει (παρ. 1). Η υποχρέωση βαρύνει μόνο τους «διαχειριστές πιστώσεων». Ο οφειλέτης που το δάνειό του διαχειρίζεται ακόμη η τράπεζα ή πιστωτικό ίδρυμα υπό ειδική εκκαθάριση μένει εκτός.
Πρόταση: «Οι πιστωτές, συμπεριλαμβανομένων των πιστωτικών ιδρυμάτων και των πιστωτικών ιδρυμάτων υπό ειδική εκκαθάριση, και οι διαχειριστές πιστώσεων». Η παρ. 6 του 37Β ήδη απαριθμεί όλους αυτούς τους φορείς.
2. Τα έγγραφα της μεταβίβασης (παρ. 1). Ο κατάλογος δεν περιλαμβάνει τα έγγραφα που αποδεικνύουν ποιος είναι ο δικαιούχος και με ποια εξουσιοδότηση ενεργεί ο διαχειριστής. Είναι το στοιχείο που αμφισβητείται συχνότερα στις ανακοπές (ενεργητική νομιμοποίηση).
Πρόταση (νέα περ. ε΄): «ε) τα έγγραφα που αποδεικνύουν τη μεταβίβαση της συγκεκριμένης απαίτησης και την ανάθεση της διαχείρισής της, με τα στοιχεία καταχώρισής τους και το απόσπασμα που αφορά την απαίτηση του οφειλέτη.»
3. Η επανεκκίνηση της τοκοφορίας (παρ. 4). Σχόλιο της διαβούλευσης ζητά η τοκοφορία να ξαναρχίζει με δήλωση μόνο του πιστωτή. Αν την πληρότητα τη βεβαιώνει μόνος του ο υπόχρεος, η κύρωση χάνει κάθε αποτρεπτικό αποτέλεσμα. Η αντίρρηση για καταχρηστική άρνηση υπογραφής απαντάται με λειτουργικό μηχανισμό.
Πρόταση (προσθήκη στην παρ. 4): «Αν ο οφειλέτης δεν υπογράψει την επιστολή ούτε διατυπώσει εγγράφως ειδικές αντιρρήσεις για τα στοιχεία που λείπουν εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την παραλαβή, η χορήγηση θεωρείται πλήρης. Αν υποβληθούν αντιρρήσεις, η τοκοφορία παραμένει σε αναστολή έως ότου η διαφορά κριθεί από τον Έλληνα Χρηματοοικονομικό Μεσολαβητή ή από την Τράπεζα της Ελλάδος.»
4. Η «πληρότητα» του συστήματος πληροφόρησης (παρ. 2 και 7). Αν ο διαχειριστής δηλώσει ότι τα στοιχεία είναι «διαθέσιμα και πλήρη» στο σύστημα του άρθρου 13 παρ. 7, η υποχρέωση θεωρείται εκπληρωμένη και ο οφειλέτης δεν μπορεί να υποβάλει νέο αίτημα, χωρίς χρονικό όριο. Η κρίση για την πληρότητα ανήκει μόνο στον υπόχρεο. Επιπλέον, η προθεσμία των 45 ημερών υπερβαίνει τον ένα μήνα του άρθρου 12 παρ. 3 ΓΚΠΔ για όσα στοιχεία είναι προσωπικά δεδομένα.
Πρόταση: (α) η παρ. 7 να εφαρμόζεται μόνο αν ο οφειλέτης δεν αμφισβητήσει την πληρότητα κατά τον μηχανισμό της παρ. 4, με χρονικό όριο όπως στην παρ. 8· (β) η προθεσμία να εναρμονιστεί με τον ΓΚΠΔ (30 ημέρες).
5. Πλήρης αναλυτική κατάσταση ως προϋπόθεση. Τα στοιχεία της παρ. 1 χορηγούνται μόνο κατόπιν αιτήματος. Η απαίτηση όμως προβάλλεται και εκτελείται, ήδη με διαταγή πληρωμής, με βάση ένα συγκεντρωτικό υπόλοιπο. Το ενωσιακό δίκαιο απαιτεί πληροφόρηση κατά τη σύναψη, την εκτέλεση και τη μεταβίβαση· δεν μπορεί η διαφάνεια να συρρικνώνεται στο κρισιμότερο στάδιο, την εκτέλεση. Οι Κατευθυντήριες Γραμμές της ΕΑΤ για τις καθυστερήσεις και την αναγκαστική εκτέλεση (EBA/GL/2015/12, όπως τροποποιήθηκαν με τις EBA/GL/2024/10) απαιτούν τεκμηρίωση και διατήρηση των πληροφοριών για κάθε χειρισμό.
Πρόταση (νέα παράγραφος):
«Καμία απαίτηση από δάνειο ή πίστωση, ανεξαρτήτως του χρόνου σύναψης, μεταβίβασης, τιτλοποίησης ή ανάθεσης σε διαχειριστή, δεν προβάλλεται δικαστικά ή εξωδίκως ούτε επισπεύδεται αναγκαστική εκτέλεση, αν δεν συνοδεύεται από πλήρη αναλυτική κατάσταση από την πρώτη εκταμίευση έως την ημέρα προβολής της: κάθε εκταμίευση και καταβολή, τα εφαρμοσθέντα επιτόκια και οι μεταβολές τους, οι συμβατικοί τόκοι και οι τόκοι υπερημερίας, κάθε ανατοκισμός και κεφαλαιοποίηση, κάθε προμήθεια, δαπάνη και έξοδο, κάθε συμψηφισμός και διαγραφή, κάθε μεταβολή στο πρόσωπο του δικαιούχου, και ο επανυπολογισμός κατά το άρθρο 37Β. Χωρίς την κατάσταση αυτή δεν εκδίδεται διαταγή πληρωμής. Το βάρος της απόδειξης της ορθότητας κάθε στοιχείου φέρει εκείνος που προβάλλει την απαίτηση.»
Νομική βάση: άρθρα 12 παρ. 3 και 15 ΓΚΠΔ· άρθρο 10 παρ. 2 Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 (ενημέρωση του οφειλέτη για τη μεταβίβαση).
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 221 (ανώτατο όριο οφειλής) και 244 (μετάβαση από τον Κώδικα Δεοντολογίας), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 6 και 7: ο πραγματικός πιστωτής στη δίκη, Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
09 / 17ΑΡΘΡΟ 221 (ΝΕΟ 37Β) — ΑΝΩΤΑΤΟ ΟΡΙΟ ΟΦΕΙΛΗΣ
Άρθρο 221 (νέο άρθρο 37Β ν. 5072/2023): ανώτατο όριο οφειλής
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Το άρθρο επεκτείνει το όριο του άρθρου 39 ν. 3259/2004 σε όλες τις απαιτήσεις, αλλά με τις παρ. 5 και 11 και με το πεδίο της παρ. 2 του άρθρου 221 αφαιρεί όσα δίνει.
Η θέση μας. Το 37Β δεν εισάγει έναν σαφή κανόνα. Επαναφέρει μηχανισμούς του 2000 και του 2004, θεσπισμένους για άλλες συνθήκες και για οφειλές ήδη ληξιπρόθεσμες τότε, και τους επεκτείνει με νέες παραπομπές («ειδικότερες διατάξεις που προβλέπουν χαμηλότερο ανώτατο όριο»). Δεν ορίζει τη βάση υπολογισμού (αρχικό ή ανεξόφλητο κεφάλαιο), τη σχέση των δύο νόμων ούτε τη χρονική αφετηρία. Ο επανυπολογισμός ονομάζεται «αυτοδίκαιος», αλλά στην πράξη τον κάνει μονομερώς ο δανειστής ή ο διαχειριστής, δηλαδή εκείνος που έχει συμφέρον από το αποτέλεσμα, χωρίς υπόδειγμα, φύλλο επανυπολογισμού ή δυνατότητα αμφισβήτησης πριν από την εκτέλεση. Το αποτέλεσμα συγγενεύει με όσα η έννομη τάξη αποκρούει στα άρθρα 371 επ. ΑΚ για τον μονομερή προσδιορισμό της παροχής. Και το όριο νομιμοποιεί ό,τι βρίσκεται κάτω από αυτό, όπως κι αν προέκυψε, ακόμη και τόκους που γεννήθηκαν από χρόνια αδράνειας του ίδιου του δανειστή.
Ενδεικτικό παράδειγμα: ανεξόφλητο κεφάλαιο 80.000 € κατά την καταγγελία το 2010, τόκος υπερημερίας 8,5%, αδράνεια του δανειστή ως το 2026. Με εξαμηνιαίο ανατοκισμό η αξίωση φτάνει περίπου τις 303.000 €. Το «τριπλάσιο» την περιορίζει σε 240.000 € ή 300.000 €, ανάλογα με τη βάση υπολογισμού. Κεφάλαιο και τόκοι υπερημερίας για πενταετία δίνουν περίπου 114.000 €.
Υποστηρίζουμε επομένως το όριο μόνο ως ελάχιστο δίχτυ ασφαλείας. Η σύγχρονη απάντηση, σύμφωνη με το ενωσιακό πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας (Οδηγίες 2008/48/ΕΚ, 2014/17/ΕΕ, (ΕΕ) 2021/2167 και (ΕΕ) 2023/2225), είναι η πλήρης τεκμηρίωση της απαίτησης (βλ. σχόλιό μας στο άρθρο 220) και ο περιορισμός της στον εύλογο χρόνο διεκδίκησης.
Πρόταση (νέα παράγραφος στην αρχή του 37Β):
«Οι απαιτήσεις του παρόντος υπολογίζονται σε κεφάλαιο και τόκους υπερημερίας για χρονικό διάστημα πέντε (5) ετών από την καταγγελία της σύμβασης ή, αν δεν έχει γίνει καταγγελία, από την έναρξη της καθυστέρησης. Τόκοι για τον χρόνο που υπερβαίνει το διάστημα αυτό δεν οφείλονται, εκτός αν ο δανειστής αποδείξει ότι η καθυστέρηση στη δικαστική επιδίωξη δεν οφείλεται σε δική του αδράνεια. Το ανώτατο όριο της παρ. 1 εφαρμόζεται επιπλέον, ως ελάχιστη προστασία, και υπολογίζεται επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου κατά την έναρξη της καθυστέρησης, με φύλλο επανυπολογισμού κατά υπόδειγμα που ορίζεται στον νόμο. Ο οφειλέτης μπορεί να αμφισβητήσει τον επανυπολογισμό πριν από κάθε πράξη εκτέλεσης· το βάρος της απόδειξης φέρει ο δανειστής.»
Βάση: άρθρο 28 παρ. 2 και 3 Οδηγίας 2014/17/ΕΕ (οι επιβαρύνσεις λόγω υπερημερίας δεν υπερβαίνουν όσα είναι αναγκαία για την αποζημίωση του δανειστή· δυνατότητα ανώτατων ορίων)· ΑΚ 281 και 300. Η επέμβαση σε υφιστάμενες απαιτήσεις είναι αναλογική, όταν ο δανειστής ωφελήθηκε από κρατικές ενισχύσεις, απέκτησε την απαίτηση με τίμημα κλάσμα της ονομαστικής αξίας και ο τόκος οφείλεται στη δική του αδράνεια.
1. Καμία επιστροφή (παρ. 5). Η παρ. 4 μετρά όλες τις παλαιές καταβολές στον επανυπολογισμό, αλλά η παρ. 5 ορίζει ότι όσα καταβλήθηκαν «δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται». Η διατύπωση δεν διακρίνει τις απαιτήσεις που ήταν ήδη μέσα στα όρια του άρθρου 39 παρ. 4 ν. 3259/2004 ή του άρθρου 30 ν. 2789/2000. Εκεί η υπερβάλλουσα καταβολή ήταν ήδη αχρεωστήτως καταβληθείσα και η αξίωση επιστροφής έχει ήδη γεννηθεί. Για αυτές, η παρ. 5 μπορεί να διαβαστεί ως κατάργηση υφιστάμενων αξιώσεων, δηλαδή ως επέμβαση στην περιουσία (άρθρο 17 Σ, άρθρο 1 Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου ΕΣΔΑ). Συγκρούεται επίσης με το 37Α παρ. 6 του ίδιου του σχεδίου, που διατηρεί ρητά την «αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθεισών παροχών». Για ποσά από καταχρηστικούς όρους, ο χρονικός περιορισμός της επιστροφής είναι ασύμβατος με το άρθρο 6 παρ. 1 της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ (ΔΕΕ, Gutiérrez Naranjo, C-154/15, C-307/15 και C-308/15, 21.12.2016).
Πρόταση (αντικατάσταση παρ. 5): «Ποσά που έχουν καταβληθεί πέραν των ορίων της παρ. 1 συμψηφίζονται αυτοδικαίως με άλλες απαιτήσεις του ίδιου δικαιούχου κατά του ίδιου οφειλέτη ή εγγυητή. Η παρούσα δεν θίγει αξιώσεις επιστροφής που έχουν γεννηθεί βάσει του άρθρου 39 ν. 3259/2004 ή του άρθρου 30 ν. 2789/2000 πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος, ούτε αξιώσεις από καταχρηστικούς όρους.»
2. Το πεδίο εξαιρεί τους συνεπείς (άρθρο 221 παρ. 2). Το όριο εφαρμόζεται μόνο σε οφειλές με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών κατά την έναρξη ισχύος ή μετά. Ο οφειλέτης που ρύθμισε ένα ήδη διογκωμένο υπόλοιπο και πληρώνει κανονικά μένει εκτός. Αυτό αντιστρέφει τον τίτλο του Μέρους («Προστασία συνεπών οφειλετών») και προσκρούει στην αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Σ). Επιπλέον, το πεδίο βρίσκεται σε αυτοτελή παράγραφο του νομοσχεδίου και δεν θα εμφανίζεται στο κείμενο του 37Β.
Πρόταση: το πεδίο να μεταφερθεί στο ίδιο το 37Β: «Το παρόν καταλαμβάνει κάθε απαίτηση που οποτεδήποτε βρέθηκε σε καθυστέρηση τουλάχιστον ενενήντα (90) ημερών, ακόμη και αν έχει στη συνέχεια ρυθμιστεί ή εξυπηρετείται.»
3. Η επανεκκίνηση των τόκων (παρ. 11). Ο εκτοκισμός ξαναρχίζει «με την έκδοση διαταγής πληρωμής ή με την άσκηση αγωγής», χωρίς να λέγεται αν οι νέοι τόκοι υπόκεινται στο ίδιο όριο. Αν όχι, μια νέα διαταγή πληρωμής αρκεί για να ξαναρχίσει η διόγκωση.
Πρόταση (προσθήκη στην παρ. 11): «Το ανώτατο όριο της παρ. 1 ισχύει και για τους τόκους που παράγονται μετά την επανεκκίνηση, συμπεριλαμβανομένων των τόκων επιδικίας.»
4. Η εκτέλεση (παρ. 9–10). Σχόλιο της διαβούλευσης ζητά περιορισμούς ώστε να μην υπάρξει «κύμα ανακοπών». Το όριο ισχύει αυτοδικαίως. Αν ο επισπεύδων δεν περιορίσει την εκτέλεση ούτε γνωστοποιήσει το νέο ποσό, η ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ είναι το μόνο μέσο του οφειλέτη.
Πρόταση (προσθήκη στην παρ. 10): «Η μη συμμόρφωση με τις παρ. 9 και 10 θεμελιώνει λόγο ανακοπής και αναστολής της εκτέλεσης, τα δε δικαστικά έξοδα βαρύνουν τον επισπεύδοντα.»
5. Τίμημα απόκτησης. Σχόλια οφειλετών ζητούν το όριο να υπολογίζεται στο τίμημα αγοράς της απαίτησης. Ο διάλογος αυτός δεν μπορεί να γίνει χωρίς δεδομένα, γιατί το τίμημα δεν δημοσιοποιείται.
Πρόταση: δημοσιοποίηση του τιμήματος ανά χαρτοφυλάκιο και υποχρέωση της ΤτΕ να υποβάλει εντός δώδεκα (12) μηνών έκθεση για τη σχέση εισπράξεων και τιμήματος απόκτησης.
6. Ορολογία (παρ. 6). Η παρ. 6 αναφέρει «Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις». Να προστεθούν ρητά οι διαχειριστές και οι αγοραστές πιστώσεων του ν. 5072/2023.
7. Επίπτωση στις εγγυήσεις του «Ηρακλή». Το όριο εφαρμόζεται και σε τιτλοποιημένες απαιτήσεις (παρ. 6–7), άρα μειώνει τις αναμενόμενες εισπράξεις των χαρτοφυλακίων με εγγύηση του Δημοσίου. Το σχέδιο δεν λέει ποιος σηκώνει αυτή τη μείωση (βλ. σχόλιο στο άρθρο 224).
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 220 (στοιχεία της οφειλής) και 224 («Ηρακλής»), τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 7 και 8: Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, κατάταξη του άρθρου 977Α ΚΠολΔ), την ανάλυσή μας «Από τα πλαφόν στη διαφάνεια» (/articles/apo-ta-plafon-sti-diafaneia.html), και την προκαταρκτική εναλλακτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης: /nomoschedio-2026/asr.html
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
10 / 17ΑΡΘΡΟ 222 (ΝΕΟ 37Γ) — ΣΥΝΕΠΗΣ ΟΦΕΙΛΕΤΗΣ
Άρθρο 222 (νέο άρθρο 37Γ ν. 5072/2023): προστασία του συνεπούς οφειλέτη
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Η αυτοδίκαιη ακυρότητα και η αυτοδίκαιη αναστολή της παρ. 2 δεν συνοδεύονται από δικονομικό μηχανισμό. Χωρίς αυτόν, η προστασία είτε θα μείνει ανεφάρμοστη είτε θα αφαιρεθεί στο τελικό κείμενο, όπως ζητούν ήδη σχόλια της διαβούλευσης.
1. Αυτοδίκαιη ακυρότητα και αναστολή (παρ. 2). Η ακυρότητα πράξεων εκτέλεσης κηρύσσεται με ανακοπή του άρθρου 933 ΚΠολΔ, μέσα στις προθεσμίες του άρθρου 934. Η διατύπωση «αυτοδικαίως άκυρη» δεν λέει αν αυτές οι προθεσμίες ισχύουν. Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού «ενημερώνεται», αλλά δεν ορίζεται από ποιον, με ποια έγγραφα και με ποια ευθύνη. Η κριτική ότι «ο υπάλληλος δεν είναι δικαιοδοτικό όργανο» έχει βάση. Η απάντηση είναι μηχανισμός με αντικειμενικά κριτήρια, όχι αφαίρεση της προστασίας.
Πρόταση (αντικατάσταση του τρίτου και τέταρτου εδαφίου): «Ο οφειλέτης καταθέτει στον υπάλληλο του πλειστηριασμού τη σύμβαση ρύθμισης και τα αποδεικτικά καταβολής των δόσεων. Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού αναστέλλει υποχρεωτικά τη διενέργεια και ειδοποιεί τον επισπεύδοντα, χωρίς να κρίνει επί της ουσίας και χωρίς ευθύνη του. Ο πλειστηριασμός συνεχίζεται μόνο με δικαστική απόφαση που εκδίδεται με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων μετά από αίτηση του επισπεύδοντος. Η ακυρότητα του πρώτου εδαφίου προτείνεται οποτεδήποτε, χωρίς τις προθεσμίες του άρθρου 934 ΚΠολΔ.»
Έτσι το βάρος αντιστρέφεται: δεν αποδεικνύει ο συνεπής οφειλέτης ότι πλήρωνε, αλλά ο επισπεύδων ότι η ρύθμιση δεν τηρήθηκε.
2. Ο πλειστηριασμός που έχει ήδη γίνει (παρ. 3 γ΄). Ο πιστωτής υποχρεούται να «αποκαταστήσει κάθε δικονομική και πραγματική συνέπεια», χωρίς να ορίζεται τι γίνεται όταν το ακίνητο έχει ήδη κατακυρωθεί, δηλαδή στη σοβαρότερη περίπτωση.
Πρόταση: ρητή πρόβλεψη ότι, αν υπερθεματιστής είναι ο ίδιος ο επισπεύδων ή συνδεδεμένη με αυτόν εταιρεία, η κατακύρωση ακυρώνεται και το ακίνητο επανέρχεται· σε κάθε άλλη περίπτωση, ο οφειλέτης δικαιούται αποζημίωση τουλάχιστον ίση με την εμπορική αξία του ακινήτου, ανεξαρτήτως υπαιτιότητας.
3. Μη μηνιαίες δόσεις (παρ. 3). Ο υπολογισμός «πέντε μηνιαίων δόσεων» δεν εφαρμόζεται σε ρυθμίσεις με τριμηνιαίες ή εξαμηνιαίες δόσεις.
Πρόταση: «Σε ρυθμίσεις με δόσεις άλλης περιοδικότητας, ως μηνιαία δόση νοείται το αντίστοιχο μηνιαίο ποσό και η παράταση υπολογίζεται σε πέντε (5) μήνες.»
Νομική βάση: άρθρα 7 και 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· ΔΕΕ, Kušionová (C-34/13, 10.9.2014): η απώλεια της κατοικίας απαιτεί αποτελεσματική έννομη προστασία.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 225 (πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό) και 231 (η ρύθμιση ως εκτελεστός τίτλος), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 1, 3 και 4: κύρια κατοικία, ιδιωτική πώληση, κατάργηση της καταβολής του 1/4 για την αναστολή).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
11 / 17ΑΡΘΡΟ 224 (ΝΕΟ 14Α Ν. 4649/2019) — «ΗΡΑΚΛΗΣ»
Άρθρο 224 (νέο άρθρο 14Α ν. 4649/2019, «Ηρακλής»): ο έλεγχος που προτείνεται και ο έλεγχος που απαιτείται
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Το άρθρο 224 εισάγει ετήσιο έλεγχο των αμοιβών και εξόδων των διαχειριστών τιτλοποιήσεων με εγγύηση του Δημοσίου. Ο έλεγχος αυτός είναι αναγκαίος, αλλά αφορά το λιγότερο σημαντικό ζήτημα. Το ζήτημα είναι ο ίδιος ο «Ηρακλής»: αν η εγγύηση του Δημοσίου χορηγήθηκε πράγματι με όρους αγοράς, όπως δέχθηκε η απόφαση της Επιτροπής SA.53519 (C(2019) 7309, 10.10.2019), και ποιος θα πληρώσει αν οι εγγυήσεις καταπέσουν. Υποβάλλουμε επτά θέσεις και τα αιτήματα που απορρέουν από αυτές που πρέπει να εξεταστούν πριν από οποιαδήποτε περαιτέρω νομοθέτηση για το σχήμα.
1. Ο «Ηρακλής» δεν μπορεί να αξιολογηθεί μεμονωμένα. Η εγγύηση χορηγήθηκε σε τράπεζες που είχαν ήδη λάβει διαδοχικές κρατικές παρεμβάσεις: ανακεφαλαιοποιήσεις, εγγυήσεις ρευστότητας, αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις μετατρέψιμες σε απαίτηση κατά του Δημοσίου (άρθρο 27Α ν. 4172/2013). Κατά το ΔΕΕ, διαδοχικές κρατικές παρεμβάσεις που συνδέονται στενά ως προς τον χρόνο, τον σκοπό και την κατάσταση της επιχείρησης πρέπει να εξετάζονται ως ενιαία παρέμβαση (Bouygues και Bouygues Télécom κατά Επιτροπής, C-399/10 P και C-401/10 P, 19.3.2013). Η απόφαση SA.53519 εξέτασε την εγγύηση αποκομμένη από αυτό το σύνολο.
2. Η κεφαλαιακή ελάφρυνση δεν αποτιμήθηκε. Με την αποαναγνώριση των ΜΕΔ, οι τράπεζες μείωσαν τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία τους (RWA) και απαλλάχθηκαν από αυξήσεις κεφαλαίου. Το όφελος αυτό προκύπτει από την κρατική εγγύηση, αλλά δεν περιλαμβάνεται στην αμοιβή της. Η αμοιβή υπολογίστηκε μόνο ως τίμημα του πιστωτικού κινδύνου των ομολογιών υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας. Ένας ιδιώτης εγγυητής θα τιμολογούσε και το όφελος που η εγγύηση παράγει για τον λήπτη.
3. Το μέτρο σύγκρισης της αμοιβής. Η αμοιβή της εγγύησης αποτιμήθηκε με βάση συμβόλαια ασφάλισης πιστωτικού κινδύνου (CDS) εκδοτών με αντίστοιχη αξιολόγηση. Ένα τέτοιο μέτρο σύγκρισης δεν αποτυπώνει τον κίνδυνο ενός χαρτοφυλακίου ήδη μη εξυπηρετούμενων δανείων, του οποίου η απόδοση εξαρτάται από εισπράξεις, εκτελέσεις και νομοθετικές μεταβολές όπως το ίδιο το 37Β (άρθρο 221).
4. Η αρχή του ιδιώτη επενδυτή εφαρμόστηκε εσφαλμένα. Ο ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία αγοράς λαμβάνει υπόψη το σύνολο της έκθεσής του στον αντισυμβαλλόμενο. Το Δημόσιο εκτίθεται στις ίδιες τράπεζες ως εγγυητής του «Ηρακλή», ως οφειλέτης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων και ως μέτοχος μέσω του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Η απόφαση δεν εξέτασε τη συνολική αυτή έκθεση.
5. Διαφάνεια, πραγματική πώληση και σημαντική μεταφορά κινδύνου. Το ενωσιακό πλαίσιο των τιτλοποιήσεων στηρίζεται σε αυστηρή διαφάνεια. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2402 (άρθρο 7) υποχρεώνει να τίθενται στη διάθεση των επενδυτών και των αρμόδιων αρχών τα στοιχεία ανά δάνειο, τα έγγραφα της συναλλαγής και οι εκθέσεις του διαχειριστή. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 575/2013 (άρθρα 244–245) αναγνωρίζει την ελάφρυνση κεφαλαίου του πωλητή μόνο εφόσον υπάρχει σημαντική μεταφορά πιστωτικού κινδύνου σε τρίτους και ο πωλητής δεν διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο επί των μεταβιβασθεισών απαιτήσεων. Από αυτά προκύπτουν τρία ζητήματα:
- Το τίμημα της πώλησης υπάρχει, είναι καταγεγραμμένο στα έγγραφα της συναλλαγής και είναι γνωστό στους επενδυτές και στις εποπτικές αρχές. Η άρνηση να γνωστοποιηθεί στους οφειλέτες και στη Βουλή δεν οφείλεται σε έλλειψη στοιχείων. Είναι επιλογή.
- Στον «Ηρακλή», οι τράπεζες-πωλητές διατήρησαν τις ομολογίες υψηλής προτεραιότητας, τις οποίες εγγυάται το Δημόσιο. Ο κίνδυνος μεταφέρθηκε επομένως σε μεγάλο βαθμό όχι στην αγορά αλλά στο Δημόσιο. Μια «σημαντική μεταφορά κινδύνου» που επιτυγχάνεται με κρατική εγγύηση δεν είναι μεταφορά κινδύνου στην αγορά.
- Η πραγματικότητα της πώλησης (true sale) και η απουσία ουσιαστικού ελέγχου του πωλητή πρέπει να εξεταστούν και υπό το πρίσμα των σχέσεων μεταξύ τραπεζών, διαχειριστών και αγοραστών μετά τη μεταβίβαση.
- Σιωπηρή στήριξη (implicit support). Ο πωλητής που στηρίζει την τιτλοποίηση πέραν των συμβατικών του υποχρεώσεων χάνει την ελάφρυνση κεφαλαίου και οφείλει να διακρατεί κεφάλαιο σαν να μην είχε γίνει η τιτλοποίηση (άρθρο 250 Καν. 575/2013). Πρέπει να εξεταστεί αν τέτοια στήριξη παρέχεται έμμεσα, ιδίως μέσω: συμμετοχών των τραπεζών στους διαχειριστές των χαρτοφυλακίων· χρηματοδότησης από τις ίδιες τράπεζες των αγοραστών ή των οφειλετών για την αποπληρωμή των απαιτήσεων· επαναγοράς ή αναχρηματοδότησης απαιτήσεων ή ακινήτων από τα χαρτοφυλάκια· όρων προσαρμογής της αμοιβής του διαχειριστή ή της σειράς πληρωμών μετά τη συναλλαγή.
Ζητούμε να δημοσιοποιηθούν, για κάθε τιτλοποίηση με εγγύηση, το τίμημα κάθε σειράς ομολογιών, τα βασικά στοιχεία της αξιολόγησης της σημαντικής μεταφοράς κινδύνου από την αρμόδια εποπτική αρχή και οι εκθέσεις του διαχειριστή του άρθρου 7 του Κανονισμού 2017/2402.
6. Κατανομή βαρών. Η κρίση «χωρίς ενίσχυση» απέκλεισε την εφαρμογή της κατανομής βαρών σε μετόχους και πιστωτές (σημεία 40–46 της Τραπεζικής Ανακοίνωσης 2013/C 216/01) και των κανόνων της Οδηγίας 2014/59/ΕΕ για την έκτακτη δημόσια χρηματοοικονομική στήριξη (άρθρα 32 παρ. 4 περ. δ΄ και 34 παρ. 1). Αν το σχήμα, εξεταζόμενο ως μέρος του συνόλου των κρατικών παρεμβάσεων (θέση 1), συνιστά ενίσχυση, οι κανόνες αυτοί έπρεπε να εφαρμοστούν. Το βάρος μεταφέρθηκε έτσι από τους μετόχους και τους πιστωτές των τραπεζών στο Δημόσιο και στους οφειλέτες.
7. Η «καθαρή λογιστική αξία» ως σημείο αναφοράς. Ο ν. 4649/2019 χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς την καθαρή λογιστική αξία των απαιτήσεων, δηλαδή ένα λογιστικό μέγεθος του πωλητή, και όχι την αγοραία ή την πραγματική οικονομική αξία τους. Έτσι νομιμοποιείται εκ των προτέρων ως «αγοραίο» ένα μηδενικό ή ελάχιστο τίμημα για τις κατώτερες σειρές ομολογιών, χωρίς ανεξάρτητη αποτίμηση των υποκείμενων δανείων. Όπου το Δημόσιο αναλαμβάνει κίνδυνο επί απομειωμένων στοιχείων, το ενωσιακό πρότυπο είναι η αποτίμηση στην πραγματική οικονομική αξία από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες (Ανακοίνωση της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των απομειωμένων στοιχείων ενεργητικού, 2009/C 72/01). Το ίδιο τίμημα που κρίθηκε «αγοραίο» για τον αγοραστή δεν αποτυπώνεται πουθενά στη θέση του οφειλέτη, από τον οποίο διεκδικείται ολόκληρη η ονομαστική απαίτηση.
8. Τι ζητούμε.
(α) Η Ανάλυση Συνεπειών να αξιολογήσει τον «Ηρακλή» ως μέρος του συνόλου των κρατικών παρεμβάσεων υπέρ των τραπεζών από το 2010, με δημόσια καταγραφή κάθε μέτρου και της απόφασης της Επιτροπής που αντιστοιχεί σε αυτό ή της απουσίας της.
(β) Να ποσοτικοποιηθούν η κεφαλαιακή ελάφρυνση, η επίδραση του 37Β στις εισπράξεις και ο κίνδυνος κατάπτωσης των εγγυήσεων.
(γ) Να ενημερωθεί η Επιτροπή για τις μεταβολές που επήλθαν μετά την απόφαση SA.53519, ιδίως από την ΟλΑΠ 6/2026 και από το 37Β, που μειώνουν τις εισπράξεις των τιτλοποιημένων χαρτοφυλακίων, καθώς και για κάθε σκέψη ενεργοποίησης ρητρών «εξαιρετικών περιστάσεων» ή μετάθεσης πληρωμών προς τους κατόχους ομολογιών, ώστε να κρίνει αν οι προϋποθέσεις της κρίσης «χωρίς ενίσχυση» εξακολουθούν να ισχύουν (άρθρο 108 ΣΛΕΕ).
(δ) Να δημοσιοποιηθεί για κάθε τιτλοποίηση με εγγύηση η ονομαστική αξία, η καθαρή λογιστική αξία και το τίμημα κάθε σειράς ομολογιών, και να διενεργηθεί ανεξάρτητη αποτίμηση των υποκείμενων δανείων στην πραγματική οικονομική τους αξία.
(ε) Ο έλεγχος του άρθρου 224 να διευρυνθεί: ο ελεγκτής να ορίζεται από την Επιτροπή Παρακολούθησης Εγγυήσεων του άρθρου 17· ο έλεγχος να καλύπτει την απόκλιση των εισπράξεων από το επιχειρηματικό σχέδιο, την τήρηση της σειράς προτεραιότητας πληρωμών και τον κίνδυνο κατάπτωσης· η πλήρης έκθεση να υποβάλλεται στην αρμόδια διαρκή επιτροπή της Βουλής και στον εντολοδόχο παρακολούθησης της απόφασης SA.53519.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 221 (ανώτατο όριο οφειλής) και 212 (γενική προσέγγιση, λόγος 4), τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 10, 11 και 13), και την προκαταρκτική εναλλακτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης: /nomoschedio-2026/asr.html
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
12 / 17ΑΡΘΡΟ 225 — ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟ
Άρθρο 225 (άρθρο 182 ν. 5193/2025): πρόταση ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Το νέο κείμενο προσθέτει εξαιρέσεις από την υποχρέωση πρότασης ρύθμισης πριν από τον πλειστηριασμό:
- Η υποχρέωση δεν υπάρχει αν ο οφειλέτης δεν έχει εγγραφεί στο ηλεκτρονικό σύστημα του πιστωτή και δεν απάντησε σε αίτημα στοιχείων. Η προστασία εξαρτάται από ψηφιακή εγγραφή, κάτι που αποκλείει ηλικιωμένους και ψηφιακά αποκλεισμένους.
- Η πρόταση υποβάλλεται μόνο «άπαξ», όχι στους επαναλαμβανόμενους πλειστηριασμούς.
- Δεν ορίζεται καμία συνέπεια αν ο πιστωτής δεν υποβάλει πρόταση.
Νομική βάση. Η εύλογη ανοχή πριν από την εκτέλεση είναι ενωσιακή υποχρέωση (άρθρο 28 παρ. 1 Οδηγίας 2014/17/ΕΕ· άρθρο 35 Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225). Υποχρέωση χωρίς έννομη συνέπεια για την παράλειψή της δεν εξασφαλίζει την αποτελεσματικότητα που απαιτεί το ενωσιακό δίκαιο.
Πρόταση διατύπωσης (νέο τελευταίο εδάφιο):
«Η υποβολή της πρότασης αποτελεί προϋπόθεση του κύρους του πλειστηριασμού. Η παράλειψή της θεμελιώνει λόγο ανακοπής κατά το άρθρο 933 ΚΠολΔ και αναστολής της εκτέλεσης. Η μη εγγραφή του οφειλέτη στο σύστημα πληροφόρησης δεν απαλλάσσει τον πιστωτή, εφόσον η πρόταση μπορεί να επιδοθεί με δικαστικό επιμελητή.»
Προτείνουμε επίσης η πρόταση να υποβάλλεται πριν από κάθε νέο ορισμό πλειστηριασμού, εφόσον έχει μεταβληθεί η οφειλή ή η οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 222 (συνεπής οφειλέτης) και 229 (πρόταση ρύθμισης, προκαταβολή 15%), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 2 και 3: έγκαιρη προειδοποίηση, αποτροπή του πλειστηριασμού με ιδιωτική πώληση).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
13 / 17ΑΡΘΡΟ 229 (63Γ) — ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ, ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ 15%
Άρθρο 229 (νέο άρθρο 63Γ), σε συνδυασμό με τα άρθρα 230, 235 και 238: κριτήρια της πρότασης ρύθμισης, προκαταβολή, προθεσμίες
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
1. Κριτήρια της πρότασης και προκαταβολή 15% (63Γ παρ. 4). Η «κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη» πρόταση είναι η ίδια αόριστη έννοια του Κώδικα Δεοντολογίας, χωρίς μετρήσιμο κριτήριο. Η προκαταβολή «έως 15% επί του κεφαλαίου» νομιμοποιεί την υφιστάμενη πρακτική και η απαλλαγή από αυτήν είναι δυνητική («δύναται»). Το μέτρο που ανακοινώθηκε για τους γονείς και φροντιστές ατόμων με αναπηρία δεν υπάρχει στο κείμενο.
Πρόταση:
«Η δόση της πρότασης δεν υπερβαίνει το διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού μετά την αφαίρεση των εύλογων δαπανών διαβίωσης.»
«Η προκαταβολή υπολογίζεται επί της οφειλής μετά τον επανυπολογισμό του άρθρου 37Β και δεν ζητείται από οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια ευάλωτου οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένων των γονέων και φροντιστών ατόμων με αναπηρία.»
2. Ασυμμετρία προθεσμιών (63Γ–63Δ). Ο δανειστής έχει 3 μήνες για να απαντήσει. Ο οφειλέτης έχει 1 μήνα· αν δεν απαντήσει, η διαδικασία τελειώνει (63Δ παρ. 2) και μπορεί να ξανακάνει αίτηση «μία και μόνο φορά» (παρ. 3), ακόμη κι αν μεταβληθεί ουσιωδώς η οικονομική του κατάσταση.
Πρόταση: προθεσμία απάντησης του οφειλέτη δύο (2) μηνών· αναστολή της προθεσμίας αν ο οφειλέτης προσφύγει στον Έλληνα Χρηματοοικονομικό Μεσολαβητή· νέα αίτηση όταν μεταβληθεί ουσιωδώς η οικονομική κατάσταση.
3. Προστασία μόνο της κύριας κατοικίας (63Θ παρ. 2). Κατά τη διαπραγμάτευση απαγορεύεται μόνο η εκτέλεση στην κύρια κατοικία, ενώ όταν η υπόθεση γίνει εκπρόθεσμη απαγορεύεται κάθε νέο μέτρο εκτέλεσης (63ΙΔ παρ. 2 β΄). Ο οφειλέτης που διαπραγματεύεται κανονικά έχει λιγότερη προστασία από εκείνον που περιμένει εκπρόθεσμη απάντηση.
Πρόταση: η απαγόρευση να καλύπτει κάθε νέο μέτρο αναγκαστικής εκτέλεσης και να αναστέλλει τον ήδη ορισμένο πλειστηριασμό της κύριας κατοικίας.
4. Καμία αρχή δεν κρίνει τη διαφορά (63ΙΒ, 63ΙΕ). Η ΤτΕ δεν επιλαμβάνεται εξατομικευμένων διαφορών και ο Μεσολαβητής μόνο διαμεσολαβεί. Μια «αιτιολογημένη απόρριψη» με τυποποιημένη αιτιολογία δεν ελέγχεται από κανέναν εκτός από το δικαστήριο.
Πρόταση: ο Έλληνας Χρηματοοικονομικός Μεσολαβητής να εκδίδει αιτιολογημένη γνώμη για το αν η απόρριψη ή η πρόταση πληροί τα κριτήρια του 63Γ παρ. 4· η γνώμη διαβιβάζεται στην ΤτΕ και μπορεί να προσκομιστεί στο δικαστήριο.
Νομική βάση: άρθρο 28 παρ. 1 Οδηγίας 2014/17/ΕΕ· άρθρο 35 Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225 (εύλογη ανοχή πριν από την εκτέλεση).
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 225 (πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό) και 231 (η ρύθμιση ως εκτελεστός τίτλος), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημεία 1 και 2: κύρια κατοικία, έγκαιρη προειδοποίηση).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
14 / 17ΑΡΘΡΟ 231 (63Ε) — Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ
Άρθρο 231 (νέο άρθρο 63Ε παρ. 3–4): η σύμβαση ρύθμισης ως εκτελεστός τίτλος
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Η σύμβαση ρύθμισης γίνεται εκτελεστός τίτλος (άρθρο 904 παρ. 2 ζ΄ ΚΠολΔ) «για το σύνολο των αναφερομένων απαιτήσεων» και επιτρέπει συντηρητική κατάσχεση και προσημείωση. Ο οφειλέτης που υπογράφει για να σωθεί από τον πλειστηριασμό κινδυνεύει να θεωρηθεί ότι αναγνώρισε ολόκληρη την απαίτηση, περιλαμβανομένων:
- ποσών πάνω από το όριο του 37Β·
- καταχρηστικών όρων·
- παραγεγραμμένων κονδυλίων·
- απαιτήσεων με αμφισβητούμενη ενεργητική νομιμοποίηση.
Η διαδικασία προστασίας μετατρέπεται έτσι σε μηχανισμό «εξυγίανσης» των απαιτήσεων, χωρίς δικαστικό έλεγχο.
Νομική βάση. Άρθρα 6 και 7 Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ, άρθρο 47 του Χάρτη. Κατά το ΔΕΕ (17.5.2022: Ibercaja Banco, C-600/19· SPV Project 1503, C-693/19 και C-831/19· Impuls Leasing România, C-725/19· Unicaja Banco, C-869/19), ο έλεγχος καταχρηστικότητας δεν αποκλείεται επειδή υπάρχει εκτελεστός τίτλος ή επειδή παρήλθε ορισμένο δικονομικό στάδιο.
Πρόταση διατύπωσης (νέα παρ. 5 στο 63Ε):
«Η κατάρτιση της σύμβασης ρύθμισης δεν συνιστά αναγνώριση της αρχικής απαίτησης ούτε παραίτηση από ένσταση ή αξίωση του οφειλέτη ή του εγγυητή, ιδίως για την ενεργητική νομιμοποίηση του δανειστή, την εφαρμογή του άρθρου 37Β και την ακυρότητα ή καταχρηστικότητα όρων. Η εκτελεστότητα της παρ. 3 αφορά μόνο τις δόσεις που ορίζονται στη σύμβαση ρύθμισης.»
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 222 (συνεπής οφειλέτης) και 229 (κριτήρια της πρότασης ρύθμισης).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
15 / 17ΑΡΘΡΟ 242 (63ΙΣΤ) — ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΕΙΣ
Άρθρο 242 (νέο άρθρο 63ΙΣΤ), με παραπομπή στο άρθρο 223: κανονιστικές εξουσιοδοτήσεις
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Παρατήρηση. Το νομοσχέδιο προβλέπει τουλάχιστον 63 κανονιστικές εξουσιοδοτήσεις σε 32 άρθρα (ΥΑ, ΚΥΑ, ΠΔ, αποφάσεις ΤτΕ, ΑΑΔΕ και Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς). Καμία δεν έχει προθεσμία έκδοσης και καμίας δεν δημοσιεύεται σχέδιο. Στο Μέρος Η΄ ανατίθενται στην ΤτΕ 12 κανονιστικά αντικείμενα (άρθρα 223 και 242), ανάμεσά τους:
- ποια δάνεια υπάγονται στη διαδικασία (63ΙΣΤ περ. θ΄), δηλαδή το ίδιο το πεδίο του νόμου·
- το ελάχιστο περιεχόμενο της πρότασης ρύθμισης και της πρότασης πριν από τον πλειστηριασμό (περ. β΄)·
- η εφαρμογή στους εγγυητές (περ. δ΄)·
- «ειδικότερα θέματα και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια» (περ. γ΄), γενική ρήτρα χωρίς οριοθέτηση·
- το περιεχόμενο της διαφάνειας του άρθρου 10Α (άρθρο 223, περ. η΄).
Νομική βάση. Το άρθρο 43 παρ. 2 εδ. β΄ του Συντάγματος επιτρέπει εξουσιοδότηση σε άλλα όργανα για «ειδικότερα θέματα» ή θέματα «τεχνικού ή λεπτομερειακού χαρακτήρα». Το πεδίο εφαρμογής και το ελάχιστο περιεχόμενο της πρότασης δεν είναι τέτοια θέματα· κρίνουν ποιος προστατεύεται και πώς. Επιπλέον, αφού καμία απόφαση δεν έχει αποκλειστική προθεσμία, δεν ενεργοποιείται η υποχρέωση του άρθρου 59 παρ. 1 ν. 4622/2019 για προσχέδια των πράξεων. Ταυτόχρονα, το Κεφάλαιο Β΄ ισχύει σε τρεις μήνες και καταργεί τον Κώδικα Δεοντολογίας (άρθρα 245 και 376 παρ. 3). Η ουσία της διμερούς ρύθμισης θα οριστεί έτσι από πράξεις που κανείς δεν έχει δει και για τις οποίες δεν προβλέπεται διαβούλευση.
Η τεχνική αυτή εφαρμόζεται ήδη στο ίδιο πεδίο. Η παρ. 1Α του άρθρου 39 ν. 5072/2023 (άρθρο 50 ν. 5301/2026) μεταφέρει σε κοινή υπουργική απόφαση ολόκληρο το πλαίσιο της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Συναλλαγών ΜΕΔ, ακόμη και τις κυρώσεις για τους φορείς και τους επενδυτές (περ. ζ΄), χωρίς ο νόμος να ορίζει είδος, ύψος ή κριτήρια, και «κάθε άλλη αναγκαία τεχνική λεπτομέρεια» (περ. η΄). Η ΚΥΑ που εκδόθηκε (131225 ΕΞ/12.8.2026, ΦΕΚ Β΄ 5120) δεν αναφέρει ότι προηγήθηκε η εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων, την οποία ο ίδιος ο νόμος θέτει ως προϋπόθεση, και η πλατφόρμα δεν λειτουργεί. Το σχέδιο αναθέτει παρ' όλα αυτά στο Υπουργείο εποπτεία και κυρώσεις επ' αυτής (άρθρα 216 και 218).
Πρόταση:
(α) το πεδίο εφαρμογής (περ. θ΄) και το ελάχιστο περιεχόμενο της πρότασης ρύθμισης (περ. β΄) να οριστούν στον νόμο, με την απόφαση να τα εξειδικεύει μόνο· ως πεδίο προτείνουμε κάθε δάνειο ή πίστωση φυσικού προσώπου και μικρομεσαίας επιχείρησης·
(β) η περ. γ΄ να διαγραφεί·
(γ) οι αποφάσεις των άρθρων 223 και 242 να εκδοθούν εντός δύο (2) μηνών από τη δημοσίευση, μετά από δημόσια διαβούλευση επί του σχεδίου τους·
(δ) η τελική Ανάλυση Συνεπειών να περιλαμβάνει πίνακα όλων των κανονιστικών πράξεων με αρμόδιο όργανο και χρονοδιάγραμμα (άρθρο 62 ν. 4622/2019).
Βλ. και το γενικό μας σχόλιο στο άρθρο 212 (λόγος 2, μετάθεση της νομοθέτησης) και το σχόλιό μας στο άρθρο 212 (νέο 10Α, διαφάνεια).
Τεκμηρίωση: Εξουσιοδοτήσεις →
16 / 17ΑΡΘΡΟ 244 — ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ
Άρθρο 244, σε συνδυασμό με τα άρθρα 243, 245 και 376 παρ. 3: μετάβαση από τον Κώδικα Δεοντολογίας
Οι προτάσεις διατύπωσης που ακολουθούν υποβάλλονται με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212) και αποτελούν την ελάχιστη αναγκαία αποκατάσταση της νομιμότητας, όχι αποδοχή του πλαισίου.
Η νέα διαδικασία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας του ν. 4224/2013 (άρθρο 245). Το κείμενο αφήνει δύο κενά στη μετάβαση και περιέχει ένα νομοτεχνικό λάθος.
1. Κενό μέχρι τις αποφάσεις της ΤτΕ. Το Κεφάλαιο Β΄ ισχύει τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση (άρθρο 376 παρ. 3). Η λειτουργία του όμως εξαρτάται από αποφάσεις της ΤτΕ χωρίς προθεσμία (63ΙΣΤ: δικαιολογητικά, ελάχιστο περιεχόμενο της πρότασης, πεδίο). Αν ο Κώδικας καταργηθεί πριν εκδοθούν, ο οφειλέτης μένει χωρίς εφαρμόσιμη διαδικασία. Επίσης, η φράση «από την έναρξη ισχύος του παρόντος» στο άρθρο 245 δεν λέει αν εννοεί τον νόμο ή το Κεφάλαιο Β΄.
Πρόταση: «Η κατάργηση του παρόντος ισχύει από την έναρξη ισχύος των αποφάσεων των περ. α΄, β΄ και θ΄ του άρθρου 63ΙΣΤ, οι οποίες εκδίδονται εντός δύο (2) μηνών από τη δημοσίευση. Μέχρι τότε εξακολουθεί να εφαρμόζεται ο Κώδικας Δεοντολογίας.»
2. Νομοτεχνικό λάθος (άρθρο 244 παρ. 2). Η παρ. 2 παραπέμπει στην «παρ. 1 του άρθρου 63Α» για την ειδοποίηση του οφειλέτη. Η ειδοποίηση ρυθμίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 63Γ· το 63Α παρ. 1 ορίζει το πεδίο.
Πρόταση: «παρ. 1 του άρθρου 63Α» να γίνει «παρ. 1 του άρθρου 63Γ». Επιπλέον, η παρ. 2 αφορά μόνο οφειλέτες χωρίς ενεργή ρύθμιση· να ενημερώνονται και οι ρυθμισμένοι οφειλέτες για τα δικαιώματα των άρθρων 37Α–37Γ.
3. Τι χάνεται με τον Κώδικα. Ο Κώδικας Δεοντολογίας περιέχει και κανόνες προστασίας πέραν της διαδικασίας. Το σχέδιο δεν λέει αν διατηρούνται. Το ίδιο το συγκριτικό σημείωμα του Υπουργείου αναγνωρίζει ότι ο Κώδικας «δεν ακολουθείτο στην πράξη από τους πιστωτές». Η αντικατάστασή του δεν μπορεί να γίνει με χαμηλότερο επίπεδο προστασίας.
Πρόταση: ρητή διάταξη ότι οι κανόνες προστασίας του Κώδικα Δεοντολογίας διατηρούνται ως ελάχιστο επίπεδο στις αποφάσεις του 63ΙΣΤ.
Βλ. και τα σχόλιά μας στα άρθρα 220 (στοιχεία της οφειλής) και 229 (πρόταση ρύθμισης, προθεσμίες), και τις ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο άρθρο 245 (σημείο 2: έγκαιρη προειδοποίηση).
Τεκμηρίωση: Τα άρθρα →
17 / 17ΑΡΘΡΟ 245 (ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ Η΄) — ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΑΡΘΡΩΝ
Ενδεικτικές προσθήκες άρθρων στο Μέρος Η΄
Με την επιφύλαξη του κεντρικού μας αιτήματος για απόσυρση του Μέρους Η΄ και ευρεία δημόσια διαβούλευση (βλ. γενικό σχόλιο στο άρθρο 212), καταγράφουμε ενδεικτικά τις ρυθμίσεις που λείπουν από το σχέδιο. Χωρίς αυτές, κάθε προστασία του οφειλέτη μένει αποσπασματική, και ο έλεγχος των πλεονεκτημάτων που ήδη απολαμβάνουν τράπεζες, αγοραστές και διαχειριστές μένει εκτός νόμου. Τις ομαδοποιούμε σε επτά άξονες. Οι προτάσεις που αφορούν συγκεκριμένα άρθρα του σχεδίου περιλαμβάνονται στα σχόλιά μας στα αντίστοιχα άρθρα· εδώ καταγράφονται οι ρυθμίσεις που δεν έχουν αντίστοιχο άρθρο.
Α. Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΦΕΙΛΕΤΗΣ
1. Δικαίωμα προστασίας της κύριας κατοικίας. Ρητή θέσπιση δικαιώματος προστασίας της κύριας κατοικίας ευάλωτων οφειλετών, με αντικειμενικά κριτήρια. Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης του ν. 4738/2020 δεν λειτούργησε ποτέ. Ο σχεδιασμός του μεταφέρει την κύρια κατοικία σε ιδιωτικό φορέα και επομένως στην ίδια αγορά διεθνών επενδυτικών κεφαλαίων που ήδη συγκεντρώνει απαιτήσεις, ακίνητα και υπηρεσίες διαχείρισης. Προτείνουμε την κατάργησή του και την αντικατάστασή του με το δικαίωμα προστασίας. Συμπληρωματικά, θεσμικό πλαίσιο αντίστροφης υποθήκης για ηλικιωμένους ιδιοκτήτες, με τις εγγυήσεις της Οδηγίας 2014/17/ΕΕ για την ενημέρωση και την αξιολόγηση καταλληλότητας.
2. Έγκαιρη προειδοποίηση. Ο μηχανισμός του ν. 4738/2020 ενεργοποιείται μόνο με αίτημα του οφειλέτη και δεν δεσμεύει κανέναν πιστωτή. Προτείνουμε: υποχρέωση του πιστωτή να παραπέμπει τον οφειλέτη στον μηχανισμό ήδη από τις πρώτες καθυστερήσεις· ενεργοποίηση της συμβουλευτικής υπηρεσίας για οφειλέτες· έκδοση χωρίς άλλη καθυστέρηση της εκκρεμούς υπουργικής απόφασης. Βάση: άρθρο 3 Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023 (εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης) και άρθρο 36 Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225 (υπηρεσίες συμβουλευτικής για χρέη).
3. Αποτροπή του πλειστηριασμού με ιδιωτική πώληση. Δικαίωμα του οφειλέτη να ζητήσει, πριν από τον πλειστηριασμό, ελεγχόμενη ιδιωτική πώληση του ακινήτου σε τίμημα όχι κατώτερο από την εμπορική αξία, με αναστολή της εκτέλεσης για εύλογο διάστημα.
4. Πρόσβαση στη δικαστική προστασία. Κατάργηση της προϋπόθεσης καταβολής του ενός τετάρτου (1/4) της απαίτησης για την αναστολή επικείμενου πλειστηριασμού. Η προστασία δεν μπορεί να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη να προκαταβάλει μέρος της αμφισβητούμενης απαίτησης (άρθρο 47 Χάρτη· ΔΕΕ, Kušionová, C-34/13).
Β. ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΙΣΤΩΤΗΣ
5. Αγοραστής που ευθύνεται και φορολογείται εκεί όπου εισπράττει. Ο αγοραστής απαιτήσεων ασκεί στην Ελλάδα, μέσω του διαχειριστή, δραστηριότητα διαρκή και αποκλειστικά συνδεδεμένη με Έλληνες οφειλέτες και ελληνικά ακίνητα. Στην αρχική του μορφή, το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 4354/2015 ανέθετε τη διαχείριση και τη μεταβίβαση των απαιτήσεων αποκλειστικά σε εταιρείες με έδρα ή υποκατάστημα στην Ελλάδα. Η απαίτηση αυτή χαλαρώθηκε για τους αγοραστές με το άρθρο 70 ν. 4389/2016 και για τους διαχειριστές με τον ν. 5072/2023, χωρίς σε καμία από τις δύο περιπτώσεις να αξιολογηθεί πώς ασκούνται πλέον η εποπτεία, οι κυρώσεις και η προστασία του οφειλέτη έναντι εταιρειών χωρίς εγκατάσταση στη χώρα. Η Ανάλυση Συνεπειών οφείλει να καλύψει αυτό το κενό. Προτείνουμε:
(α) κάθε αγοραστής απαιτήσεων έναντι καταναλωτών και μικρών επιχειρήσεων να διατηρεί στην Ελλάδα αντιπρόσωπο με αλληλέγγυα ευθύνη και διεύθυνση επιδόσεων, και να καταχωρίζει δημόσια τους πραγματικούς δικαιούχους του· για αγοραστές από τρίτες χώρες η Οδηγία (ΕΕ) 2021/2167 ήδη απαιτεί αντιπρόσωπο (άρθρο 19)·
(β) η Φορολογική Διοίκηση να εξετάσει αν ο αγοραστής διατηρεί μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα μέσω του διαχειριστή που ενεργεί για λογαριασμό του (άρθρο 6 ν. 4172/2013 και οι οικείες συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας)·
(γ) η Ανάλυση Συνεπειών να αποτυπώσει πού φορολογείται τελικά το εισόδημα από τις εισπράξεις ελληνικών απαιτήσεων. Σημαντικό μέρος των χαρτοφυλακίων κατέχεται από ιρλανδικές εταιρείες ειδικού σκοπού του καθεστώτος Section 110 (Taxes Consolidation Act 1997). Το καθεστώς αυτό επιτρέπει την έκπτωση των τόκων ομολογιών συμμετοχής στα κέρδη (profit participating notes), ώστε το φορολογητέο κέρδος να μηδενίζεται σχεδόν πλήρως. Η είσπραξη γίνεται στην Ελλάδα, ενώ η φορολόγηση δεν γίνεται ουσιαστικά ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Ιρλανδία. Η σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας λειτουργεί έτσι στην πράξη ως μηχανισμός διπλής μη φορολόγησης, δηλαδή το αντίθετο του σκοπού της. Σύμφωνα με το ελάχιστο πρότυπο που ενσωμάτωσε η Πολυμερής Σύμβαση του ΟΟΣΑ (MLI, άρθρο 6), οι συμβάσεις συνάπτονται «χωρίς να δημιουργούν ευκαιρίες για μη φορολόγηση ή μειωμένη φορολόγηση». Το ΔΕΕ επιβεβαίωσε ότι ιρλανδικά φορολογικά πλεονεκτήματα μπορούν να συνιστούν κρατική ενίσχυση (C-465/20 P, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας και Apple, 10.9.2024). Ζητούμε η Ελλάδα να θέσει το ζήτημα σε ενωσιακό επίπεδο: στην Ομάδα Κώδικα Δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων και στην αναθεώρηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164 κατά της φοροαποφυγής, όσον αφορά την εξαίρεση των οχημάτων τιτλοποίησης από τον κανόνα περιορισμού των τόκων.
(δ) θέσπιση κανόνα ελάχιστης πραγματικής φορολόγησης: όπου το εισόδημα από την είσπραξη απαιτήσεων έναντι Ελλήνων οφειλετών δεν υπόκειται σε πραγματική φορολόγηση στο κράτος όπου εδρεύει ο αγοραστής ή το υποκατάστημά του, ή στο κράτος του τελικού δικαιούχου, να φορολογείται στην Ελλάδα. Ο κανόνας εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το κράτος εγκατάστασης, με κριτήριο την πραγματική φορολόγηση και όχι την ιθαγένεια της εταιρείας. Ο αγοραστής μπορεί να αποδείξει ότι το εισόδημα φορολογήθηκε ή ότι ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα. Έτσι ο κανόνας στοχεύει τις τεχνητές διευθετήσεις, όπως επιτρέπει το ενωσιακό δίκαιο (ΔΕΕ, Cadbury Schweppes, C-196/04· ΔΕΕ, N Luxembourg 1 κ.λπ., C-115/16, C-118/16, C-119/16 και C-299/16, 26.2.2019). Όπου μια σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας θα εμπόδιζε τη φορολόγηση, εφαρμόζεται η ρήτρα του κύριου σκοπού (MLI, άρθρο 7).
6. Ο πραγματικός πιστωτής στη δίκη. Κατάργηση της δυνατότητας του διαχειριστή να ενεργεί δικαστικά στο δικό του όνομα ως μη δικαιούχος διάδικος. Ο πραγματικός δικαιούχος της απαίτησης να παρίσταται και να ευθύνεται για τα δικαστικά έξοδα.
7. Πλήρης εικόνα των απαιτήσεων. Υποχρέωση όλων των πιστωτών (τράπεζες, αγοραστές, διαχειριστές) να καταχωρίζουν αναλυτικά κάθε απαίτηση (κεφάλαιο, τόκοι, έξοδα, εξασφαλίσεις, τίμημα απόκτησης) σε Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων που τηρεί η Τράπεζα της Ελλάδος, με δικαίωμα πρόσβασης του οφειλέτη στα δικά του στοιχεία.
Γ. ΚΑΤΑΤΑΞΗ, ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ
8. Κατάταξη έναντι του Δημοσίου και του ΕΦΚΑ. Αναθεώρηση του άρθρου 977Α ΚΠολΔ, που κατατάσσει τους εμπραγμάτως ασφαλισμένους πιστωτές πριν από το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ, για μελλοντικές εκτελέσεις. Η σημερινή κατάταξη μεταφέρει αξία από δημόσιους πόρους στους αγοραστές ΜΕΔ και πρέπει να αξιολογηθεί και ως προς τα άρθρα 107–108 ΣΛΕΕ.
9. Φορολογικά πλεονεκτήματα. Καταγραφή, αξιολόγηση κατά τα άρθρα 107–108 ΣΛΕΕ και κατάργηση όσων δεν δικαιολογούνται: των απαλλαγών των μεταβιβάσεων απαιτήσεων και των οχημάτων τιτλοποίησης από φόρους και τέλη, της ουσιαστικής μη φορολόγησης των αγοραστών στην Ελλάδα, και του ευνοϊκού φορολογικού καθεστώτος των family offices.
10. «Ηρακλής». Οι προτάσεις μας για την εύλογη αγοραία αξία, την αρχή του ιδιώτη επενδυτή, τη διαφάνεια του τιμήματος και τη σημαντική μεταφορά κινδύνου περιλαμβάνονται στο σχόλιό μας στο άρθρο 224.
11. Κατανομή βαρών. Διασφάλιση ότι κάθε κρατική στήριξη τραπεζών εφαρμόζει τις διατάξεις του ν. 4335/2015 και του ν. 4799/2021 για την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2014/59/ΕΕ (BRRD) και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/879, ιδίως για την κατανομή βαρών (άρθρο 34 παρ. 1 και άρθρο 32 παρ. 4 περ. δ΄ BRRD).
Δ. ΤΡΑΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟ: ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙ Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ
Η μείωση των ΜΕΔ στηρίχθηκε σε κρατικά μέτρα που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το Δημόσιο, ενώ οι τράπεζες επέστρεψαν σε κερδοφορία και διανομή μερισμάτων. Ζητούμε η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης να αξιολογήσει τρεις ρυθμίσεις:
12. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις (DTC). Κατάργηση ή επιτάχυνση της απόσβεσης του καθεστώτος του άρθρου 27Α ν. 4172/2013, με σχέδιο μετάβασης για τα εποπτικά κεφάλαια (Καν. (ΕΕ) 575/2013) και σύνδεση με τη διανομή μερισμάτων.
13. Ο φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίου που αποφεύχθηκε. Η απομάκρυνση των ΜΕΔ με κρατική στήριξη μείωσε τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο στοιχεία (RWA) των τραπεζών. Μαζί με τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις, τις απάλλαξε από αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου που διαφορετικά θα ήταν αναγκαίες. Η οδός της αύξησης κεφαλαίου θα υπαγόταν στον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου (άρθρα 17 επ. ν. 1676/1986), που καταβάλλει κάθε επιχείρηση όταν αντλεί κεφάλαιο. Θα ενεργοποιούσε επίσης την κατανομή βαρών σε μετόχους και πιστωτές (σημεία 40–46 της Τραπεζικής Ανακοίνωσης 2013/C 216/01· άρθρο 34 παρ. 1 BRRD). Οι τράπεζες απέφυγαν και τα δύο. Η εκμετάλλευση των DTC και της αποδέσμευσης RWA δεν μπορεί να επιβραβεύεται επιπλέον με απαλλαγές. Ζητούμε:
(α) η Ανάλυση Συνεπειών να συγκρίνει κόστος και όφελος: την αύξηση κεφαλαίου που αποφεύχθηκε, τον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου που δεν εισπράχθηκε (ως κατώτατο μέτρο του πλεονεκτήματος) και την κατανομή βαρών που δεν εφαρμόστηκε (ως ανώτατο)·
(β) καταβολή από τις τράπεζες ποσού τουλάχιστον ίσου με τον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου που θα αναλογούσε στην αύξηση κεφαλαίου που αποφεύχθηκε, πριν από κάθε διανομή μερισμάτων ή επαναγορά μετοχών.
14. Φορολογία μερισμάτων. Αξιολόγηση της μείωσης του συντελεστή από 10% σε 5% (άρθρο 24 ν. 4646/2019) σε σχέση με το δημοσιονομικό κόστος των κρατικών εγγυήσεων προς τις τράπεζες.
Ε. ΚΥΡΩΣΕΙΣ
15. Κυρώσεις. Η μεθοδολογία υπολογισμού των προστίμων, η κλιμάκωση για την υποτροπή και η επανόρθωση για όλους τους θιγόμενους οφειλέτες περιλαμβάνονται στο σχόλιό μας στο άρθρο 217.
ΣΤ. ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
16. Κωδικοποίηση της νομοθεσίας για τα πιστωτικά ανοίγματα. Η ρύθμιση των πιστωτικών ανοιγμάτων είναι διάσπαρτη σε δεκάδες νόμους, τροποποιήσεις και κανονιστικές πράξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ: ένα αντικείμενο, η διαφάνεια των πωλήσεων, ρυθμίζεται από τα άρθρα 24Α και 39 ν. 5072/2023 (όπως προστέθηκαν με τα άρθρα 49–50 ν. 5301/2026), από την ΚΥΑ 131225 ΕΞ/12.8.2026, και τώρα από τα άρθρα 212, 216, 218 και 223 του σχεδίου, με δύο αρχές και δύο βάσεις κυρώσεων. Ο οφειλέτης δεν μπορεί να βρει, πόσο μάλλον να επικαλεστεί, τα δικαιώματά του. Προτείνουμε να προστεθεί στο σχέδιο διάταξη:
«Εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος κωδικοποιούνται σε ενιαίο κείμενο, κατά το άρθρο 76 παρ. 6 και 7 του Συντάγματος, οι διατάξεις της χρηματοπιστωτικής νομοθεσίας για τη διαχείριση, τη μεταβίβαση, την τιτλοποίηση, τη ρύθμιση και την αναγκαστική είσπραξη των απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις, εξυπηρετούμενες και μη, καθώς και οι διατάξεις για την προστασία των οφειλετών και των εγγυητών, και ιδίως των ν. 3156/2003, 4354/2015, 4649/2019, 4738/2020, 5072/2023, 5193/2025 και 5301/2026. Μαζί με τον κώδικα δημοσιεύεται κατάλογος όλων των κανονιστικών πράξεων που έχουν εκδοθεί ή εκκρεμούν κατ' εξουσιοδότηση των κωδικοποιούμενων διατάξεων.»
Ζ. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ
17. Έλεγχος συγκεντρώσεων στην αγορά των ΜΕΔ. Οι ίδιοι όμιλοι εμφανίζονται ταυτόχρονα ως αγοραστές απαιτήσεων, ως ιδιοκτήτες διαχειριστών και, μέσω εταιρειών αξιοποίησης ακινήτων (REOCO), ως υπερθεματιστές στους πλειστηριασμούς και ιδιοκτήτες των ακινήτων που προκύπτουν. Ο προληπτικός έλεγχος συγκεντρώσεων του άρθρου 6 ν. 3959/2011 στηρίζεται σε όρια κύκλου εργασιών. Χαρτοφυλάκια μη εξυπηρετούμενων δανείων και ακίνητα χωρίς εκμετάλλευση παράγουν ελάχιστο ή μηδενικό κύκλο εργασιών, και γι' αυτό οι αποκτήσεις τους διαφεύγουν κατά κανόνα του ελέγχου, ανεξάρτητα από την ονομαστική τους αξία και από τη συγκέντρωση που δημιουργούν. Προτείνουμε να προστεθεί στο σχέδιο διάταξη:
«Η απόκτηση, άμεσα ή έμμεσα, χαρτοφυλακίου απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις ή ακινήτων που προέρχονται από αναγκαστική εκτέλεση ή από διευθέτηση τέτοιων απαιτήσεων γνωστοποιείται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού κατά το άρθρο 6 ν. 3959/2011, ανεξαρτήτως κύκλου εργασιών, όταν η ονομαστική αξία των απαιτήσεων ή η αξία των ακινήτων υπερβαίνει [ποσό], ή όταν ο αποκτών, μαζί με τις συνδεδεμένες με αυτόν επιχειρήσεις, κατέχει ή διαχειρίζεται ήδη απαιτήσεις ή ακίνητα άνω [ποσοστού] της αγοράς. Η δημοσιότητα της παρ. 6 του άρθρου 6 ν. 3959/2011 εφαρμόζεται και στις γνωστοποιήσεις αυτές.»
Συμπληρωματικά, ζητούμε την κλαδική έρευνα της Επιτροπής Ανταγωνισμού που προτείνουμε στο σχόλιό μας στα άρθρα 214–215, με αντικείμενο και την κάθετη ολοκλήρωση αγοράς απαιτήσεων, διαχείρισης, πλειστηριασμών και αγοράς ακινήτων.
Κάθε μία από τις προσθήκες αυτές πρέπει να εξεταστεί στην ευρεία διαβούλευση που ζητούμε, με Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης κατά το άρθρο 62 ν. 4622/2019.
Βλ. και το γενικό μας σχόλιο στο άρθρο 212 και τα σχόλιά μας στα άρθρα 214–215, 217 και 224, και την προκαταρκτική εναλλακτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης: /nomoschedio-2026/asr.html
Τεκμηρίωση: Γενική προσέγγιση →
Η απάντηση του Υπουργείου#
Η έκθεση διαβούλευσης κατατέθηκε στη Βουλή στις 27.10.2026, μαζί με το νομοσχέδιο και την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης. Για το Μέρος Η΄ (στο κατατεθέν, Μέρος Α΄) αναφέρει ότι δεν υιοθετήθηκαν τα ενενήντα τέσσερα (94) σχόλια που υποβλήθηκαν. Τα σχόλια, κατά την έκθεση, αφορούσαν κυρίως τον τρόπο προσδιορισμού του ανώτατου ορίου οφειλής και τη μη επιστροφή καταβληθέντων ποσών, τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, τον προσδιορισμό της απαίτησης με βάση το τίμημα κτήσης της, την προστασία της κύριας κατοικίας, την αναστολή του πλειστηριασμού, την προστασία των εγγυητών και των συνοφειλετών, και την υποχρεωτική προκαταβολή στη διαδικασία διμερούς ρύθμισης. Η αιτιολογία είναι κοινή για όλα:
«Οι προτάσεις κρίθηκε ότι δεν συμβαδίζουν με το σκοπό των εισαγόμενων ρυθμίσεων, που είναι η επίτευξη διαφάνειας και λογοδοσίας στη διαχείριση απαιτήσεων, καθώς και η επιβολή συγκεκριμένου πλαισίου συμπεριφοράς, χωρίς να επέλθουν συνέπειες αρνητικές στις χρηματοπιστωτικές αγορές ή στη χορήγηση νέων πιστώσεων.»
Τρεις παρατηρήσεις:
- Μία αιτιολογία για 94 σχόλια σε 34 άρθρα. Δεν απαντώνται τα συγκεκριμένα νομικά ζητήματα που τέθηκαν: η συμβατότητα του 37Β παρ. 5 με το άρθρο 6 παρ. 1 της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ (ΔΕΕ, Gutiérrez Naranjo), του 63Ε με τις αποφάσεις του ΔΕΕ της 17.5.2022, του 215 με το άρθρο 17 παρ. 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167.
- Η διαφάνεια ως λόγος απόρριψης προτάσεων διαφάνειας. Ανάμεσα στα σχόλια που απορρίπτονται ως ασύμβατα με τον σκοπό της διαφάνειας είναι και όσα ζητούν τη δημοσιοποίηση του τιμήματος κτήσης της απαίτησης.
- Συνέπειες χωρίς στοιχεία. Οι «αρνητικές συνέπειες» στις αγορές και στην πίστη είναι εκτίμηση επιπτώσεων, δηλαδή αντικείμενο της Ανάλυσης Συνεπειών. Δεν συνοδεύεται από ποσοτικά στοιχεία (βλ. Σκιώδη ΑΣΡ).
Το κείμενο όμως δεν έμεινε ίδιο μετά τη διαβούλευση. Άλλαξε σε τουλάχιστον δέκα σημεία: Μετά τη διαβούλευση →