Ο οφειλέτης παίρνει πληροφόρηση μόνο αν τη ζητήσει. Οι επενδυτές παίρνουν πολύ περισσότερα, και χωρίς να τα ζητήσουν. Η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Συναλλαγών ΜΕΔ (άρθρο 24Α ν. 5072/2023, όπως προστέθηκε με το άρθρο 49 ν. 5301/2026· ΚΥΑ 131225 ΕΞ/2026, Β΄ 5120) συγκεντρώνει στοιχεία για κάθε πώληση από το 2019. Δίνει πρόσβαση στους πωλητές, στους εγγεγραμμένους επενδυτές και στις αρχές, και διαθέτει στους επενδυτές «συγκρίσιμες πληροφορίες» για τις συναλλαγές (παρ. 3 περ. β΄). Ο οφειλέτης, του οποίου η απαίτηση πωλείται, δεν έχει πρόσβαση. Του μένει μόνο το γενικό δικαίωμα του άρθρου 15 ΓΚΠΔ.
Το σχέδιο νόμου ορίζει το Υπουργείο αρμόδια αρχή για την πλατφόρμα (άρθρο 216) και του αναθέτει την επιβολή των κυρώσεων του άρθρου 27 για τις παραβάσεις της (άρθρο 218). Το ερώτημα είναι ποιον προστατεύουν αυτές οι κυρώσεις.
- Ο οφειλέτης μένει απέξω. Οι κυρώσεις διασφαλίζουν την πληρότητα των δεδομένων που φτάνουν στο Υπουργείο και στους επενδυτές. Ο οφειλέτης δεν μπορεί να καταγγείλει παράβαση, δεν ενημερώνεται για την έκβαση, και καμία κύρωση δεν συνοδεύεται από επανόρθωση υπέρ του.
- Ημίμετρο σε δύο βάσεις. Οι κυρώσεις του άρθρου 27 είναι σταθερές και δεν συνδέονται με την αξία της δραστηριότητας, τη διάρκεια, την υποτροπή ή το όφελος. Παράλληλα, η παρ. 1Α του άρθρου 39 ν. 5072/2023 αναθέτει σε κοινή υπουργική απόφαση να ορίσει κυρώσεις για το ίδιο αντικείμενο, χωρίς ο νόμος να ορίζει είδος, ύψος ή κριτήρια. Δύο βάσεις κυρώσεων, μία με νόμο και μία με απόφαση, χωρίς κανόνα σχέσης· και εποπτεία μοιρασμένη ανάμεσα στο Υπουργείο και στην Τράπεζα της Ελλάδος, χωρίς συντονισμό.
- Επικίνδυνη περιοχή για τον ανταγωνισμό. Οι «συγκρίσιμες πληροφορίες» είναι, στην ουσία τους, οι τιμές στις οποίες αγοράζουν οι ανταγωνιστές. Σε μια αγορά με λίγους μεγάλους αγοραστές και διαχειριστές, η ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μπορεί να διευκολύνει τον συντονισμό και ελέγχεται κατά το άρθρο 101 ΣΛΕΕ και το άρθρο 1 ν. 3959/2011 (Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής για τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας, 2023). Μαζί με την αποκλειστικότητα του διαχειριστή στις μεταπωλήσεις (άρθρο 215 του σχεδίου) και με την κάθετη ολοκλήρωση αγοραστών, διαχειριστών και εταιρειών αξιοποίησης ακινήτων, η πλατφόρμα κινδυνεύει να γίνει υποδομή συντονισμού αντί για υποδομή διαφάνειας.
Το Δημόσιο χτίζει μια υποδομή που δείχνει στους αγοραστές τις τιμές των άλλων αγοραστών και κρύβει από τον οφειλέτη την τιμή της δικής του απαίτησης.
Οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να επικαλεστούν τη συμμόρφωσή τους με ένα εθνικό πλαίσιο για να καλύψουν συμπεριφορά που το πλαίσιο δεν τους επιβάλλει (ΔΕΕ, CIF, C-198/01, 9.9.2003). Γι' αυτό προτείνουμε να γράφεται ρητά στον νόμο ότι η εποπτεία του Υπουργείου δεν θίγει την εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ και των άρθρων 1 και 2 ν. 3959/2011, ούτε τις αρμοδιότητες της Επιτροπής Ανταγωνισμού και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής προστίμων. Επιπλέον, οι επενδυτές πρέπει να βλέπουν μόνο συγκεντρωτικά στοιχεία για τις ολοκληρωμένες συναλλαγές, που δεν επιτρέπουν ταυτοποίηση. Ο οφειλέτης πρέπει να μπορεί να καταγγείλει και να ενημερώνεται, και η κύρωση να μη θίγει την αξίωσή του για αποζημίωση. Τέλος, Υπουργείο και Τράπεζα της Ελλάδος πρέπει να δημοσιεύουν από κοινού κάθε χρόνο όλες τις κυρώσεις ανά διαχειριστή και αγοραστή.
Η αντιπαραβολή με το 37Α είναι διδακτική. Για τον οφειλέτη, διαφάνεια με αίτημα, προθεσμία 45 ημερών και πληρότητα που τη βεβαιώνει ο υπόχρεος. Για τον επενδυτή, διαφάνεια αυτόματη, αναδρομική και με κυρώσεις που επιβάλλει το Κράτος.