Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου κλήθηκε εσπευσμένα — μετά από σειρά αποφάσεων που απέρριψαν τη νομιμοποίηση των servicers — να αποφασίσει αν οι ΕΔΑΔΠ του ν. 4354/2015 έχουν κατ' εξαίρεση νομιμοποίηση και όταν διαχειρίζονται απαιτήσεις τιτλοποιηθείσες κατά τον ν. 3156/2003. Η πλειοψηφία απάντησε καταφατικά. Η μειοψηφία αρνήθηκε. Η ανάλυση αποδεικνύει ότι η μειοψηφία ήταν ορθή.
Πλειοψηφία vs Μειοψηφία
- Επέκτεινε ερμηνευτικά το άρθρο 2§4 ν.4354/2015 στο σύστημα ν.3156/2003
- Επικαλέστηκε τελολογική ερμηνεία για να «ανακαλύψει» κατ' εξαίρεση νομιμοποίηση
- Μνημόνευσε μόνο 3 κλασικές περιπτώσεις μη δικαιούχων διαδίκων
- Αγνόησε το κοινό χαρακτηριστικό: δημόσια αποστολή
- Παρουσίασε ελλιπή εικόνα ως πλήρη αλήθεια
- Η κατ' εξαίρεση νομιμοποίηση απαιτεί ρητό νομοθετικό έρεισμα
- Δεν επιτρέπεται αναλογική ή τελολογική επέκταση
- Οι ΕΔΑΔΠ είναι ιδιωτικές κερδοσκοπικές επιχειρήσεις χωρίς δημόσια αποστολή
- Η SPV μπορεί κάλλιστα να παρίσταται — δεν υπάρχει αντικειμενική αδυναμία
- Η ερμηνεία παραβιάζει την αρχή ασφάλειας δικαίου
Η Τριπλή Πλημμέλεια της Πλειοψηφίας
| # | Πλημμέλεια | Περιγραφή | Νομική θεμελίωση |
|---|---|---|---|
| 1η | Επιλεκτική μνεία | Μνημόνευσε μόνο 3 κλασικές περιπτώσεις (σύνδικος, διαχειριστής, εκτελεστής), αποκρύπτοντας το σύνολο — εισαγγελέας, Κεντρική Αρχή, Υπουργός, ενώσεις καταναλωτών, πλοίαρχος, ΟΔΕΠ κ.λπ. | Άρθρο 559 περ. 19 ΚΠολΔ (ανεπαρκής αιτιολογία) |
| 2η | Παράλειψη κοινού χαρακτηριστικού | Αγνόησε το κοινό γνώρισμα όλων των κλασικών περιπτώσεων: ύπαρξη θεσμικά προσδιορισμένης δημόσιας υποχρέωσης. Οι ΕΔΑΔΠ δεν έχουν τέτοια υποχρέωση. | Άρθρο 559 περ. 1 (παραβίαση ουσιαστικού δικαίου) + περ. 19 |
| 3η | Παραποιημένη αλήθεια | Παρουσίασε ελλιπή εικόνα ως πλήρη, δημιουργώντας ψευδή εντύπωση ότι η εξαιρετική νομιμοποίηση απονέμεται ευρέως χωρίς ιδιαίτερη δικαιολόγηση. | Άρθρο 559 περ. 19 (έλλειψη νόμιμης βάσης) + περ. 8 |
Τι Αγνόησε η Πλειοψηφία — Το Κοινό Χαρακτηριστικό
Σε όλες τις κλασικές περιπτώσεις μη δικαιούχων διαδίκων, ο φορέας ενεργεί υπό θεσμικά προσδιορισμένη υποχρέωση παροχής δημόσιας ή συλλογικής υπηρεσίας. Η κατ' εξαίρεση νομιμοποίηση δεν απονέμεται ως προνόμιο, αλλά ως αναγκαίο μέσο εκπλήρωσης της θεσμικής αποστολής:
Η SPV μπορεί κάλλιστα να παρίσταται στα δικαστήρια. Δεν υπάρχει αντικειμενική αδυναμία — μόνο επιλογή αποφυγής δικονομικής παρουσίας για φορολογικούς λόγους.
Ο Ν. 5072/2023 — Το Επείγον που Φανερώνει τα Πάντα
Λίγους μήνες μετά την ΟλΑΠ 1/2023, το κράτος έσπευσε να νομοθετήσει ρητά την «εξαιρετική νομιμοποίηση» των ΕΔΑΔΠ στον ν. 5072/2023, άρθρο 115.
Αυτή η βιασύνη είναι αποκαλυπτική: αν η ΟλΑΠ 1/2023 ήταν νομολογιακά ορθή και αδιαμφισβήτητη, δεν θα χρειαζόταν νομοθετική επιβεβαίωση. Η ίδια η νομοθέτηση αποτελεί ομολογία ότι η πλειοψηφική γνώμη λογιζόταν ανυπόστατη ή αμφισβητήσιμη.
Επιπλέον, το άρθρο 7 του ν. 5072/2023 εισάγει αστικό ακαταδίωκτο των διαχειριστών — ασπίδα προστασίας που επεκτείνεται και στις ΕΑΑΔΠ, δηλαδή στους ίδιους τους αγοραστές απαιτήσεων.
Η 8η Κρατική Ενίσχυση — ΥΣ-3
Η «εξαιρετική νομιμοποίηση» ως παράνομη ενίσχυση κατά 107 ΣΛΕΕ
Η παροχή εξαιρετικής νομιμοποίησης στις ΕΔΑΔΠ δεν λειτουργεί απλώς ως δικονομική διευκόλυνση. Λειτουργεί ως μηχανισμός που επιτρέπει στους αγοραστές απαιτήσεων (funds) να δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα χωρίς φορολογική παρουσία, χωρίς ΑΦΜ, χωρίς εγγραφή στο ΓΕΜΗ, χωρίς μόνιμη εγκατάσταση.
Η ενίσχυση αυτή δεν πληροί κανένα από τα 4 κριτήρια Altmark:
- Δεν υπάρχει ανάθεση δημόσιας υπηρεσίας (SGEI) με σαφώς καθορισμένες υποχρεώσεις
- Δεν υπάρχουν αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια προσδιορισμού του ανταλλάγματος
- Δεν υπάρχει μηχανισμός αποφυγής υπεραντιστάθμισης
- Δεν προηγήθηκε διαδικασία ανταγωνιστικής επιλογής
Η ενίσχυση δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή (άρθρο 108 ΣΛΕΕ). Νοθεύει τον ανταγωνισμό, επηρεάζει το ενδοενωσιακό εμπόριο, παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα σε αλλοδαπά funds.
Η Φορολογική Διάσταση
Παραδοχή: funds αγόρασαν στο ~10% της ονομαστικής αξίας (€120 δισ.) → κέρδος ~€12 δισ. · Φόρος εισοδήματος 22% που δεν καταβλήθηκε: €2,64 δισ. Τα ποσά διοχετεύθηκαν αφορολόγητα στην αλλοδαπή μέσω των SPV. Στην Ελλάδα απέμειναν ψίχουλα φόρου από τις αμοιβές των servicers.
Η φορολογική αυτή ασυλία δεν είναι τυχαία παρενέργεια — είναι δομικό χαρακτηριστικό του μοντέλου. Αλλοδαποί επενδυτές ασκούν δικαιώματα, ενεργοποιούν τον κρατικό μηχανισμό αναγκαστικής εκτέλεσης και εισπράττουν δισεκατομμύρια — χωρίς να υπόκεινται στη φορολογική εθνική μεταχείριση που ισχύει για κάθε άλλο οικονομικό φορέα.
Γιατί η Μειοψηφία Ήταν Ορθή
Η μειοψηφία επισήμανε ορθώς ότι η κατ' εξαίρεση νομιμοποίηση δεν μπορεί να επεκτείνεται ερμηνευτικά, ιδίως όταν αφορά ιδιωτικούς φορείς χωρίς δημόσια αποστολή και όταν η σχετική ρύθμιση δεν προβλέπεται ρητώς στο εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο.
Η προσέγγιση αυτή εναρμονίζεται με: (α) την αρχή ασφάλειας δικαίου, (β) την προβλεψιμότητα της δίκης, (γ) τη συνταγματική απαίτηση σαφήνειας παρεκκλίσεων από θεμελιώδεις κανόνες, (δ) την αρχή ισότητας (άρθρο 4 Συντ.) — κάθε άλλος πιστωτής εμφανίζεται αυτοπροσώπως στη δίκη.
Το Συμπέρασμα
Τόσο η γνώμη της πλειοψηφίας της ΟλΑΠ 1/2023 όσο και η νομοθέτηση του ν. 5072/2023 είναι ανυπόστατες διότι: η «εξαιρετική νομιμοποίηση» δεν πληροί καμία από τις δογματικές προϋποθέσεις που η πολιτική δικονομία αναγνωρίζει· και αποτελούν θεσμοθέτηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης ασυμβίβαστης με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς.
Ως εκ τούτου, το θεσμικό πλαίσιο που παράγει την ενίσχυση αυτή, καθώς και οι πράξεις που στηρίζονται σε αυτήν — συμβάσεις πώλησης, μεταβίβασης, διαχείρισης, τιτλοποιήσεις, εκτελέσεις — είναι ανυπόστατες, ανίσχυρες, άλλως άκυρες κατά τα άρθρα 101 επ. και 107–108 ΣΛΕΕ σε συνδυασμό με τα άρθρα 178, 180 ΑΚ.
Αν το κράτος ήθελε πραγματικά να υπηρετήσει το δημόσιο συμφέρον, θα δημιουργούσε — όπως Κύπρος (ΚΕΔΙΠΕΣ), Ιρλανδία (NAMA), Ισπανία (SAREB), Γερμανία (FMS-WM) — δημόσιο φορέα με ανάθεση δημόσιας υπηρεσίας. Αντ' αυτού επέλεξε τη λύση που γιγαντώνει για 11ο έτος: σύμπραξη κράτους, τραπεζικού τομέα και ιδιωτικών κερδοσκοπικών σχημάτων.